AI or not AI? Chúng ta đều tái chế mọi thứ từ kho vật liệu của thế giới bằng trí tuệ của mình. Không ai là không copy từ xung quanh, đứa trẻ liên tục copy kỹ năng, văn hoá để theo kịp thế giới, từ cách cầm thìa, cầm đũa, cầm bút, copy bảng chữ cái… Có nhiều thiên tài âm nhạc sáng tác dựa trên nhiều cảm hứng, kỹ thuật từ tác phẩm của người khác. Copy là bản năng tất yếu của muôn loài. Để sinh tồn, cộng sinh, trao truyền tri thức… Chỉ khi copy mang tính chiếm đoạt tài sản trí tuệ của người khác thì nó mới cần lên án. Ví dụ như quote của người khác không để ngoặc kép/tên tác giả. Ví dụ design y hệt quán bên cạnh để cướp thương hiệu. AI không có lỗi nếu chạy theo một thuật toán theo đuổi chân-thiện-mỹ, copy thông tin từ khắp nơi để cố gắng đưa ra đáp án cho câu hỏi của người dùng; và trong các câu trả lời, có thể có những thông tin, phân tích rất chính xác cung cấp sự thật hay những tác phẩm collage thú vị. Chúng ta cũng đều truyền đạt cho nhau thông tin từ người khác, tạo ra tác phẩm với ít nhiều chất liệu từ người khác như chữ viết, tiếng nói, thơ ca… Sai phạm chỉ bắt đầu khi AI lấy miễn phí kho thông tin của người khác để thu phí, trong đó, có nhiều bản quyền họ chưa được phép khai thác. Không đề tên nguồn tham khảo cũng là một sai phạm khác. Hoặc khi AI cố tình đưa tin sai sự thật để thao túng. Hoặc khi AI truy cập, sử dụng thông tin xâm phạm quyền riêng tư. Nhưng quyền riêng tư này được định nghĩa như với người hay theo chuẩn AI? Đây là vấn đề còn gây nhiều tranh cãi. Nhưng cơ bản mấy thứ này là phạm trù đạo đức, pháp luật. Luật sở hữu trí tuệ cải biến hợp lí hoàn toàn có thể áp dụng với AI để tránh các vi phạm đạo đức, pháp luật. Điều này sẽ hạn chế được tình trạng người dùng và chính nghệ sỹ dùng AI để hợp thức hoá tài sản ăn cắp. Còn ở khía cạnh sáng tạo, nghệ thuật, điều quan trọng nhất vẫn chính là chất lượng tác phẩm của chính bạn. Nó có đủ đẹp không, có nguyên bản không? Hoặc nếu không nguyên bản là một dụng ý thì dụng ý đó được biểu đạt chất lượng ra sao? Con đường nghệ thuật là sự tiến bộ của trình độ nghệ thuật, của mình. Hay bạn cũng chỉ là truyền nhân của nhiều thế hệ nghệ sỹ vốn đã quen hành nghề sao chép từ lâu? Nghệ sỹ sáng tác như AI lởm đã có đông đảo từ trước AI. Bạn có phải nghệ sỹ AI không? Tác phẩm có phong cách, ý tưởng, trải nghiệm của chính bạn không? Đó mới là câu hỏi quan trọng nhất nếu bạn thực sự làm nghệ thuật. Khi bạn có thể dùng tài năng biến trải nghiệm sống và tư duy thành sản phẩm thì bản thân trải nghiệm riêng của bạn đã là thứ khiến bạn, tác phẩm của bạn là độc bản và giàu kết nối với thế giới tinh thần của nhân loại hơn bất cứ AI nào. Ở nghệ thuật thực sự, sự chân thành cũng phải lớn như tài năng. Giữ sự chân thành là giữ nhân tính trong thời đại AI và truyền dạy nhân tính cho AI. AI là dạng nghệ sỹ hay chỉ là robot nghệ sỹ kiểu robot bắt gôn rất giỏi mà bạn là chân sút con người phải gắng vượt. Muốn hay không thì bạn đang ở trong giải ngoại hạng với vô số AI không ngừng nghỉ tập luyện, học hỏi kỹ năng từ kho tri thức khổng lồ đang đập phập phồng của nhân loại. Cách duy nhất để kịp phát triển là chăm chỉ tập luyện, học hỏi hơn và nguyên bản hơn. Nguyên bản tự nó là sự khác biệt, duy nhất.