Tôi thường cố trình bày sự việc một cách khái quát, nghĩa là nói về cái chung qua cách nhìn của cái riêng-tôi. Và nếu tôi thành công, người đọc thường có thể bắt gặp mình trong ấy (bởi cái chung thì cái riêng nào cũng có mà). Thế nên khi tôi viết về một vấn đề không nhằm vào riêng ai cả thì có thể rất rất nhiều người cảm thấy mình đang được ám chỉ. Cái ?ocó tật giật mình? hay không có tật cũng giật mình này khi đọc các tác phẩm khác, đôi lúc tôi cũng bị. Ví dụ như có tác phẩm nào nói về những gã mơ mộng viển vông ảo tưởng mình là tài năng mà thực ra chỉ toàn viết những thứ nhạt nhẽo và bắt chước thì tôi cứ tưởng có ai đó đang vừa quan sát mình vừa viết vậy. Còn chuyện cho là thiên tài thì cứ phải ngạo mạn ngông nghênh hơn người thì tôi cũng đồng ý. Nếu có một định nghĩa cho toàn cầu rằng ?omuốn mình không bị bắt nạt và không chối bỏ sự thật? là ngạo mạn ngông nghênh. Có một câu chuyện có thực thế này: Một triết gia lớn (tôi thật dốt vì cứ phải nói nếu không nhầm thì là Socrates) đang nằm sưởi nắng trong một cái thùng gỗ thì vua đến, vua bảo: Nào, ngươi muốn ta ban tặng ngươi cái gì? Triết gia nói: Ta chỉ muốn người tránh ra cho ta sưởi nắng. Tôi thích sự nếu bị gọi là ngông ấy, bởi nó là một tinh thần kiêu hãnh và thẳng thắn cần có của con người biết tự trọng trước những kẻ cho mình quyền ban phát, bố thí chứ không muốn đứng sánh vai với con người. Mỗi con người đều cần một cái Tôi lớn, vì chỉ khi ý thức được cái Tôi, hắn ta mới không trở thành một kẻ nhỏ bé a dua theo kiểu tầm thường. Vì thế, cái Tôi không đồng nghĩa với ích kỷ chỉ biết sống cho riêng mình. Mà nó gần với nghĩa biết mình. Biết khả năng mình đến đâu để không trốn tránh cái mình làm được cũng như không tham làm cái mình không làm được. Nói thế cũng chỉ là chung chung, nói chung, vẫn phải ném mình vào thử thách mới biết mình làm được đến đâu. Nhưng đã ném mình đi nghĩa là không hối hận và không than vãn khi nhận ra mình không có cánh. Thiên tài về môn ăn 10 đĩa spagetti trong 5 phút, thiên tài về ngủ nướng hay thiên tài về đấm bốc thì có đặc trưng là tinh tướng, chê người hay không tôi không rõ. Chứ thiên tài về cái khoản hắn ta cần phải hiểu con người thì tôi có thể dám chắc rằng khi hắn nhìn thấy tật xấu của người khác thì có nghĩa là hắn phải nhìn qua chính kinh nghiệm về tật xấu của mình. Thêm nữa, hắn còn phải dần chuyển cái nhìn con người là thủ phạm sang cái nhìn con người là nạn nhân. Nhưng không được thương hại mà còn phải cố tìm cách nâng họ lên và giúp họ tự nâng mình lên cho dù hắn luôn là nạn nân của họ và luôn được họ bố thí cho lòng thương hại như ân xá một thủ phạm. Bác (QDN) viết : ?oTôi sinh ra trong thời đại mà chế độ Phong Kiến ở Việt Nam đã bị tẩy chay và xoá sạch.? Tôi nghĩ đấy mới là vấn đề phiền não của chúng ta. Chỉ đơn cử một ví dụ có những chú bộ đội khi tiếp quản sân bay địch lại bắn vỡ hết bóng đèn cửa kính, những cái mà sau này, để đưa sân bay vào phục vụ nhân dân, lại phải trang bị lại. Các anh đâu biết mỗi cái bóng đèn, cửa kính? lại là hàng tạ hàng tấn thóc của bà con phải nộp thuế chứ ít gì gì. Mà lúc trang bị lại còn đầy nguy cơ khai khống, chia chác với nhau? Vạn lí trường thành là một sản phẩm thuộc chế độ phong kiến của Trung Quốc, nếu người ta ?oxoá sạch? nó thì cũng có nghĩa là xoá sạch xương máu mồ hôi nước mắt của hàng trăm hàng chục ngàn lương dân vô tội đói khát bị bắt đi xây thành. Cuối cùng, nó là một di sản của sức lao động nhân dân người ta cần giữ lại để bán vé du lịch phát triển đất nước cho dân đời sau đỡ khổ hơn. Khỏi phải đập đi rồi mai sau bắt lương dân nai lưng xây dựng những cái vạn lí trường thành khác. Tôi nghĩ, ?ochế độ Phong Kiến ở Việt Nam đã bị tẩy chay và xoá sạch? trong thâm tâm bác QDN ý là đã ?oxoá sạch? những cái xấu xa của nó. Và tôi nghĩ, chắc chắn tôi đồng tình rằng chế độ PK là một chế độ xấu cực nhiều, tốt cực ít. Nhưng không thể phủ địch sạch trơn nó. Nó có những giai đoạn nghiêm minh trong thi cử và pháp luật mà mãi mãi về sau phải học hỏi. Những tinh hoa phong kiến như ông đồ già ?ohoa tay thảo những nét-như phượng múa rồng bay? dần bị ?oqua đường không ai hay? há chẳng làm người ta nuối tiếc và thương cảm lắm sao. Người ta chỉ có thể được gọi là biết cách phủ định một chế độ khi phủ định những hệ thống tư tưởng phản tiến bộ. Chứ phủ định sạch trơn những cơ sở vật chất của nó thì có thể lí luận cả cái giải đất hình chữ S này đã có một thời thuộc về chế độ phong kiến, chi bằng ?oxoá sạch? nó đi; Hitler là tên phát xít, mọi cái của hắn đều không được bắt chước, hắn thở, suy ra không được thở. Người ta chỉ có thể san bằng hoàn toàn một chế độ khi mà đủ tiền để xây một chế độ mới đẹp đẽ và văn minh hơn trên cái nền đất ấy. Còn chỉ phá không mà không biết sau khi phá có gì xây lên thì chỉ ôm nhau đói trong một hoang mạc khô cằn. Cho đến thời đại này, người ta vẫn cứ phá đã rồi tính chuyện xây sau như cái chuyện đào đường chẳng hạn, thì làm sao có thể nói những tàn dư ấu trĩ của chế độ phong kiến đã bị ?oxoá sạch?. Tôi hoàn toàn không cho rằng những điều đang viết này là lạc đề trong thica. Cũng chả có gì dính líu đến chính trị như nội quy diễn đàn là cấm thảo luận về chính trị. Nếu đã chụp mũ thì cái gì mà chả là chính trị: Bán cái con gà thì cũng là sản phẩm mà nền chính trị cho phép bán sau dịch cúm. Còn nếu đã muốn đề cập đến mọi mặt của cuộc sống thì chả có gì là chính trị cả. Chỉ là đời sống xã hội. Hơn nữa, tôi đã biết gì về chính trị đâu mà nói. Tôi cũng là một điển hình của tình trạng đáng báo động của xã hội mà những người nhức đầu về nó đều biết là: Thanh niên xa lánh chính trị và có người còn tự hào về điều đó. Trong khi chính phủ cần tuổi trẻ am hiểu về chính trị để khi thay ca, quản lí đất nước và ngoại giao ngày một tốt và có lợi hơn. Thêm nữa, hình như trong thanh niên và nhiều tuổi khác hay bị một cái ám ảnh: Nói chuyện chính trị; đụng đến những từ như chính phủ, cách mạng (dù cách mạng có cực kỳ nhiều nghĩa chứ không phải là đánh nhau hay lật đổ)? ở nơi công cộng là phạm huý, là dễ bị qui kết *********. ********* nguyên nghĩa của nó là chống lại sự vận động và phát triển. ********* là không tiến bộ, chỉ đơn giản là vậy. Thế mà dần dà nó bị hiểu thành một từ rất ********* khi người ta sẵn sàng ném vào mặt nhau để dễ bề thanh toán. Đấy, tôi viết mấy chuyện này chắc có không ít người đọc cảm thấy lúng túng, khó xử hay trong đầu lởn vởn ý nghĩ thằng này *********. Hay bao dung hơn thì là một câu hỏi lớn của người ở truồng ngồi chống cằm suy tư: Thằng này ********* hay không phải động? To bè hay nót to bè? Câu này viết hơi rối rắm nên muốn hiểu thường phải đọc kỹ: Vì tôi biết có không ít những suy nghĩ như thế trùm bóng lên ít nhiều cái (một người nhút nhát nhu nhược như) mình viết nên dù biết ở những nước nhiều dân chủ, người ta có quyền thảo luận chuyện chính trị và có ý thức về quyền ấy một cách hết sức bình thường, dù tôi viết những cái chả liên quan gì đến chính trị thì lòng tôi vẫn thường bất an lo những người xung quanh đã không thích bị liên luỵ mà tôi cứ dây vào làm phiền họ. Thấy chưa, chúng ta toàn tự kỷ ám thị, toàn sợ cái mà xã hội tiến bộ khuyến khích. Vì sợ nên thấy đọc những điều này cứ như đọc chiêu bài ********* vậy. Những ý nghĩ tự kỷ ám thị ấy thực ra mới là những ý nghĩ *********. Nó làm người ta trở nên bẽn lẽn và lảng tránh sự thật cần đối diện. Những cái nhận thức này những trí thức tiến bộ đều nhận thức được cả rồi. Có khi tôi nghĩ oan cho ai đó, chứ ở đây có khi mỗi trí thức lùi bộ như tôi là chưa nhận thức được rằng ai cũng biết rồi. Mà cứ nhai đi nhai lại những điệp khúc đáng ra trở thành nhận thức bình dân, nhận thức của số đông cả rồi. Có một điểm có thể gọi là tiến bộ là thanh niên tuy xa lánh chính trị nhưng lại dần bớt tránh né thảo luận về ********. Tất nhiên là thường thảo luận với nhau chứ trước mặt người lớn toàn là con ngoan trò giỏi cả. Mà nói trước mặt người lớn làm gì nhỉ, người lớn thì biết cả rồi, nên mới có trẻ con chứ. (Nhưng tạo ra trẻ con thế này thì chắc là cách thức hơi có vấn đề). Hiểu biết về ******** là một vấn đề quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống con người, đặc biệt là trẻ sơ sinh và nữ quyền. Tiếc là đáng ra phải được bàn một cách ?odân số kế hoạch hoá gia đình? để sống an toàn và lành mạnh trong ******** thì lại cứ nhè vào chuyên đề ?ovú to mông nở? (tên tiếng Việt của một tiểu thuyết tôi chưa đọc của Mạc Ngôn). Sống và va chạm với những tiền giáo sư chuyên đề ?ovú to mông nở? như thế những người đầy nhiệt huyết sống và phơi phới yêu đời như anh chị em thica, vănhọc chúng ta đây đôi khi cũng thấy buồn và xa lạ. Mà buồn rằng cứ thế buồn thôi. Chả tìm nguồn gốc lôi thôi làm gì. Chúng ta gọi đó là định mệnh, là nghiệp chướng, là duyên nợ. Không gọi thế thì chúng ta gọi buồn là một trò chơi, một gia vị thi vị trong đời sống ?oLa Nausée?. Chúng ta chấp nhận cái lạc loài mà đành đạo mạo làm các cụ trẻ. Chả biết người khác thế nào chứ dù là một cụ trẻ lạc loài với ?ocác bạn trẻ? mà các ca sỹ thường mơi ?ocác bạn ơi?, tôi lạc lõng nốt với cả các cụ già. Bạn nào bảo tôi phê phán cả thế hệ trẻ lẫn thế hệ già là oan cho tôi đấy nhá. Tôi không thuộc thế hệ trẻ thì thuộc thế hệ gì, và nếu không chết yểu thì nếu sẽ không thuộc thế hệ già thì thuộc hế thệ gi? Quan tâm đến ********, ăn chơi, mốt; hoặc chăm cây kiểng phù tang, rượu quí, sắm sửa vỗ béo gái tơ? cũng đáng, cũng là làm đẹp cho đời. Sống nghĩa lí gì nếu không có hưởng thụ. Có điều, một cuộc sống lành mạnh đòi hỏi cả quan tâm đến những vấn đề khác, đặc biệt là chính trị, lịch sử. Nghĩa là để có một đời sống gọi là tiến bộ, lành mạnh, người ta (hay ít ra là người được trang bị tri thức) phải duy trì được một tỷ lệ thích hợp trong việc quan tâm đến những vấn đề chính trị, văn hoá, xã hội, hưởng thụ? Công thức cho các tỷ lệ này chưa hề được hình thành như một ý thức xã hội thông thường. Thế nên thực tại mới buồn cười như một bức ảnh thiếu nữ mặc quần áo, những chỗ cần hở để thở thì che kín hết, còn những chỗ kín lại khoét hở hết cả. Cô thiếu nữ ấy tên là Việt Nam. Mà cô thiếu nữ ấy lại còn e ấp, ai nói đến sự thật rành rành ấy lại bẽn lẽn ?oem sợ lang quân em biết được-nghi ngờ đến cái tiết trinh em? tát sưng cả mặt người ta. Nếu ngay những người làm thơ cho mình có tâm hồn yêu thương đời sống hơn người, muốn nó tốt đẹp mà còn cho là tôi ********* thì chắc tôi còn được Việt Nam quê hương tôi cho ăn tát nhiều nhiều. Cái truyện Không Phải Tôi, nếu cưỡi bộ kiểm duyệt tự động ưu tú của ttvnol xem hoa nhài cắm bãi *** trâu thì sẽ thấy thằng này mang tiếng làm thơ sao ngôn ngữ tởm thế. Nhưng nếu thử một lần làm một hiền tài biết chắc mình phải chết trong tay một độc tài ngu dốt thì cũng đáng làm hài nhi và cũng thấy cái khung cảnh ấy đáng dựng thành phim cho dân tình xem lắm chứ. Tên truyện đã bảo là Không Phải Tôi. Nhưng cũng chả phải ?ochúng tôi nói về chúng tôi?. Chả mấy ai thích dây dưa mà làm chúng tôi cả. Nói chung, nỗi oan của thiên tài thì ngoài hắn ra chẳng ai giải được giùm. Chẳng ai trải qua cái lạc lõng và và lạ lẫm từng ngày để hiểu hắn hơn chính hắn. Hắn phải tự cứu mình nếu không muốn đợi ít nhất ?oba trăm năm lẻ nữa? hoặc trở thành một kẻ chất chứa hận thù mà dùng cái tài làm ác. Lúc đó thì ?otất cả chúng ta đều đáng thương? như cái kết đầy cảnh báo của ?oCõi người rung chuông tận thế? rung mãi mà độc giả cứ thờ ơ. Có thể việc hắn tự cứu mình lại làm hắn ngày càng lún thêm vào đầm lầy những nỗi oan. Dân tình càng khinh bỉ: Có phải thiên tài quái đâu mà ra vẻ ta đây cho mình quyền cứu thiên tài. Phật có nói: ?oOan không cần phải biện bạch vì biện bạch là nhân ngã chưa xả?. Tôi không thích câu này. Nhưng biết đâu mình chạy mãi mà không qua bàn tay ngôn ngữ của gã thì sao? Nhưng trước khi nhận ra điều luẩn quẩn đó thì tôi cứ tự cứu mình để vượt thoát khỏi cái cảm giác vô nghĩa (mà tôi thấy không vì bản thân nó vô nghĩa mà chỉ bởi con người tự làm mình bất lực) cái đã. Có lẽ, ngoài những hiểm hoạ nó gieo rắc, phần nào internet được sinh ra để làm chuyện ấy. Viết mệt rồi, lại cáo dân về làm quan thôi? ...ngày mai sẽ nở hay tàn-nghe đi em tiếng bầy đàn xôn xao...