?oRét tháng ba bà già chết cóng?... người đàn bà đến ngày sinh nở nằm trong vũng máu nơi xó bếp lạnh tro... người trẻ con khát sữa thều thào những tiếng khóc cuối cùng... người đàn ông hủi nằm thở dài trong nấm mồ cô độc... người thanh niên thoi thóp trong cơn co thắt dạ dày khi không còn củ hoang và lá dại để cầm hơi... những nạn nhân của sự thiếu chia sẻ... vân vân và vân vân những cái chết tự nhiên? và bên cạnh đó có những cái chết bất đắc kỳ tử do vỡ tim, đứt dây thần kinh... khi nhìn thấy những cảnh ấy Sau đây là những cái chết có tác động rõ rệt của con người... thằng bé mò ngọc trai bị cá mập xơi tái... người đàn bà Ấn Độ bị thiêu sống vì đó không phải là chuyện hiếm... em bé gái Ấn Độ vừa chào đời bị chôn sống vì là em bé gái... một vụ giật dây chuyền làm người phụ nữ đi xe máy đập mặt xuống đường... đoàn người trên xe bus bị một thiếu niên vô cớ xả súng... thằng đàn ông đâm chết vợ con trong cơn say... một toà tháp bị máy bay khủng bố đâm vào... những nạn nhân chiến tranh... những vị khách du lịch bị đặt bom... vân vân và vân vân và bên cạnh đó có những cái chết mòn rạc do hoá điên, thù hận... khi nhìn thấy những cảnh ấy Tiếp đến là những cái chết ngay xung quanh chúng ta... người thợ điện bị giật vì thiếu quần áo bảo hộ lao động anh ngã từ trên cần trục ở độ cao 5m vì thiếu dây an toàn... toà nhà ITC cháy với hàng trăm nạn nhân vì một sự cố điện nho nhỏ... những cái chết dập nát vì đua xe trái phép quanh hồ và được cổ vũ... một chiếc ô tô cũ kỹ mất phanh đâm vào một gia đình ven quốc lộ đang quây quần bên mâm cơm... cây cầu sập vùi những đôi lứa đi chơi ngày chủ nhật xuống dòng nước xoáy... đứa trẻ đau bụng chết trong bệnh viện vì thiếu thuốc men... những nạn nhân của thói vô trách nhiệm... những nạn nhân của tham nhũng, bớt xén... những nạn nhân của thiếu trình độ... những nạn nhân của quản lí yếu kém... những nạn nhân của thiếu thốn... và bên cạnh đó có những cái chết mòn mỏi do bi quan, bất mãn... khi nhìn thấy những cảnh ấy Liệt kê tiếp ...1 ...2 ...3 ...1 là những nạn nhân chưa được liệt kê, nào là thiên tai, cháy rừng, bom đạn còn sót lại... ...2 là những người có điều kiện để đang đọc những dòng này ...3 là những người đã đang và sẽ rèn sức mạnh để giảm thiểu những cái chết thiếu tự nhiên ấy ...0 ...1 ...2 ...3 trong số những dấu ... có nhiều cái tên được lặp lại phản đối nhân bản vô tính người loài người đang đòi quyền được chết một cách tự nhiên giờ lại phải đòi quyền được sinh ra một cách tự nhiên Đây là bảng danh sách của hiện thực không có sự sáng tạo, tưởng tượng trong những cái chết và không thể liệt kê đầy đủ, chọn lọc nếu không muốn bị hoảng loạn... bộ não này và những bộ não khác chỉ ghi nhớ một cách tự nhiên những liệt kê ấy để sống, để hy sinh và hy vọng và khát khao cái chết của mình và những người mình yêu quí sẽ không rơi vào những bảng liệt kê như thế này Và kết thúc danh sách là một câu danh ngôn như trên những tờ lịch hàng ngày hờ hững xé: ?oDù người ta có bảo bạn thế nào thì hãy cứ tin cuộc sống này là đẹp đẽ và kỳ diệu? - Pautôpxki 26.12.02