“Bánh mỳ” trong Ra vườn nhặt nắng 1.0 Viết tay & thiết kế: Lê Thị Thu Hương Có một số độc giả hỏi Ad khốn “Bánh mỳ làm từ hạt lúa mỳ chứ nhỉ?”. Đây là một thắc mắc hay ạ và mình xin giải thích như sau: Cũng có bánh mỳ làm từ các loại lúa khác ạ. Có thể google “bánh mỳ gạo” để tham khảo. Và “hạt gạo” ở đây có thể hiểu như một biểu tượng chung là hạt của mọi loại cây lúa (“Gạo từ bông lúa trên đồng”). Khi tách vỏ thì hạt thóc từ mọi cây lúa trở thành hạt gạo. Có những lúc cây lúa được phân biệt thành lúa gạo (rice) và lúa mỳ (wheat), hạt của chúng được phân biệt thành “hạt gạo” và “hạt lúa mỳ”. Đó là những lúc cần phân biệt rõ ràng hơn về chủng loại. Nhưng trong bài thơ, khi “hạt gạo” được dùng như biểu tượng chung cho thức ăn từ cây lúa (và cách dùng này cũng khá phổ biến) thì sẽ giúp khái quát hơn việc tôn vinh người trồng lúa ở khắp nơi. ”Có bao giờ qua ruộng lúa”, “ruộng đồng mùa lúa chín”, “bay cùng với màu xanh”, “quệt ngang một nét cọ vàng” không chỉ là ruộng đồng ở Việt Nam mà còn ở khắp nơi trên thế giới. “Quệt ngang một nét cọ vàng” vừa là tả những đồng lúa vàng tươi của Việt Nam vừa liên hệ tới “Mùa thu vàng” của Levitan. Bản thân tác giả cũng đi qua khá nhiều ruộng đồng ở các nước Á, Âu và trong tâm thức vẫn coi đó là những cây lúa, hạt gạo nói chung, nên vẫn gọi chung chung là “lúa”, “gạo” như vậy khi dùng tiếng Việt và trong ngữ cảnh bài thơ. Rồi khi ”Gặt lúa xong thì tuốt lúa/Tách vỏ xay thành bột mỳ” thì “bột mỳ” ở đây không chỉ là bột từ cây lúa mỳ mà được dùng cho bột làm bánh mỳ nói chung. Lúa -> gạo -> bột mỳ là quy trình làm nên chiếc bánh mỳ mà bài thơ muốn nhắc tới bằng những từ ngữ ngắn gọn nhất. Số nghĩa của các từ vẫn được mở rộng hay thu hẹp theo thời gian nên vẫn cần sự linh hoạt nhất định trong cảm nhận. Cuối bài thơ có nhắc tới câu ca dao ”Ai ơi bưng bát cơm đầy…” là muốn tua ngược về thời Việt Nam chưa có bánh mỳ. Bánh mỳ là một sản phẩm du nhập và đã trở nên phổ biến trong nước rồi lại đi ra thế giới với tên gọi “Bánh mỳ Việt Nam”. Bài thơ muốn gợi lại đằng sau chiếc bánh mỳ của thời đại mới, của sự kết nối thế giới ấy vẫn là những hạt gạo từ hạt mồ hôi của người nông dân khắp nơi và trong đó vẫn có những “đắng cay” để cho sự “dẻo thơm”. Việc đưa Google vào cũng để khuyến khích các bạn nhỏ tìm tòi (trong đó có việc tìm lại những kiệt tác như ca dao, tục ngữ của người đi trước) khi các bạn đang có trong tay những công cụ khám phá, kết nối thế giới của thời đại mới. Và lòng biết ơn “bát cơm đầy” của ngày xưa hay chiếc bánh mỳ của ngày nay là điều cơ bản giúp thế giới dù ở thời đại nào vẫn còn sự nhân bản và tốt đẹp.