Cá voi trắng Tôi không thích chê kiểu “thế hệ trẻ ngày càng ngu đi” vì tôi biết mỗi thời đại có cách phát triển riêng, tôi cũng biết những người trẻ giỏi hơn mình và ngày càng có thêm nhiều độc giả trẻ. Nhưng hiện tượng có nhiều người trẻ ngu đi, tư duy bị ngắn hạn và thiếu độc lập là có thật. Ảnh hưởng của việc chỉ xem những nội dung ngắn, những comment bị seeding tới việc phân tích kém, dễ bị thao túng, lừa đảo là có thật. Việc luôn tự test trí tuệ là rất cần thiết trong thời đại deepfake này. Không có gì test trí tuệ tốt hơn là xử lí các vấn đề có độ khó cao. Khi trí óc bạn có xu hướng né tất cả những việc khó thì chứng tỏ nó đang rất yếu. Không nhất thiết phải đâm đầu vào mọi việc khó, chọn lười, chọn dễ cũng là một cách thông minh, tiết kiệm, thời gian, năng lượng. Nhưng để có được, giữ được, nâng cấp được trí thông minh thì phải luôn dối diện hay tự đặt ra 1 số việc khó để có ý chí sẵn sàng với những việc khó, những sự biến chuyển tất yếu của thời gian. Hawking cũng đã nói: “Thông minh là khả năng thích ứng với thay đổi” Có 2 bài test rất dễ dàng để nhận ra bạn có đang không chăm sóc tốt cho trí thông minh. 1 là kiểu thấy bài dài là tránh. Hay nói “dài quá, không đọc” không phải là oai kiểu tôi không thèm đọc đâu, nó là vô tư khoe não ngắn. 2 là bạn đọc hiểu kém, đụng vào các tác phẩm hay của người đi trước là bạn không hiểu gì. Thật ra, những tác phẩm hay của nhiều người đi trước chứa đựng cả một hành trình tổng hợp tri thức, tư duy nhân loại và khám phá cá nhân. Sinh ra ở thời đại mới, có rất nhiều phương tiện để tra cứu, để hiểu, để phát huy túi khôn nhân loại thì phát triển thực sự là phải đọc hiểu cái cũ dễ dàng hơn. Nhưng nếu bị chết chìm trong những video ngắn, dễ dãi, bạn mất khả năng hiểu người xưa để hiểu được trí tuệ cao cấp mới, để có tư duy sâu đi đường dài. Đó chính là đi lùi thời đại và dễ trở thành công cụ nô lệ cho seeding, dễ dàng bị thao túng. Phản ứng của rất nhiều người với bài “Bắt nạt, “Cá voi trắng” hay “Hở” giúp tôi là tác giả có trải nghiệm thực chứng để thấy rất rõ sự “lùi hoá” ở rất nhiều người. Bên cạnh việc định kiến do bị thao túng về bài “Bắt nạt” khiến người ta rơi vào điểm mù ghét sẵn các tác phẩm bị gán sự thù ghét thì điều lộ ra ở rất nhiều người là khả năng đọc hiểu và hiểu biết văn chương cực kỳ kém. “Bắt nạt”, “Cá voi trắng” hay “Hở” đều có những kết nối suy tư với kho văn chương, triết học và sáng tạo của nhân loại từ xa xưa. “Bắt nạt” là một suy tư đau đáu tìm giải pháp cho hoà bình trong mạnh mẽ. “Hở” là sự hoang mang hài hước của thanh niên hơi Bôn sê vích nhưng đã tiếp xúc với thơ Bùi Giáng, hiện sinh, hậu hiện đại trong thời mở cửa những năm 2000 trước những chị em mặc áo hai dây cố tình “hở sịp” đầy đường còn thoáng hơn bây giờ. Còn “Cá voi trắng” là suy ngẫm về việc con người muốn hướng thiện nhưng vẫn nằm trong chuỗi thức ăn để sống và thiện tính mà mỗi cá nhân nhận được từ loài khác khiến muôn loài đỡ ăn nhau từng chút một. Bài thơ nhắn nhủ muốn người Việt Nam không bị kỳ thị chung chung khi ra thế giới thì bản thân mang quốc tịch Việt Nam đừng làm điều xấu với ai, ảnh hưởng thương hiệu chung. Đọc xong phát đi bôi xấu bài thơ nhân văn hàng đầu và cụ Ad chỉ đường sáng cho mình là vô tri luôn. Đó là bằng chứng cho sự mất kết nối với suy tư, hiểu biết về nhân văn thực sự khi bị thất lạc, thất học trước thang giá trị cao cấp của bao đời. Những gì vô cùng mạch lạc, rõ ràng, đầy năng lực nghệ thuật mà thế hệ trước có thể thưởng thức, yêu mến và tôn vinh sự nhân văn và đóng góp cho nhân loại của tôi bỗng trở thành khó hiểu, thù địch với nhiều người trẻ hơn tôi. Dấu hiệu sa sút về trí tuệ ở thời đại mới minh chứng ở khả năng đọc hiểu kém đi là có đấy nhé. Tự vực dậy đầu óc nào, cái gì mình chưa hiểu rõ có thể google, tham khảo Chat GPT mà. Chat GPT không phải thông minh nhất nhưng khi thấy nó phân tích thông minh, hiểu biết hơn mình thì càng nên lấy đó làm động lực cố gắng để không bị AI thay thế, không trở nên vô nghĩa vì trí tuệ vô dụng. Tôi cũng không chắc những AI có độ “thông minh” cao như Chat GPT có sớm bị biến thành deepfake. Tôi đã chứng kiến cách Chat GPT được Open AI định hướng cho thảo mai, cố tình sai để lấy lòng người dùng và có thể dễ dàng đổi trắng thay đen câu trả lời khi được người dùng huấn luyện thế nào. Bởi vậy, hãy tranh thủ hỏi sớm Chat GPT và tìm thêm những AI trung thực hơn trước khi thông tin có thể bị fake hàng loạt. Để không đánh mất sự thật và thực tại, hãy tạo cho mình cảm nhận và tư duy độc lập, kỹ năng và thói quen kiểm tra chéo nhiều nguồn, sống tốt để có những người bạn tốt cho mình thông tin thật.