Cách viết 1 bài lục bát hay Phần 2. Vị trí bắt buộc của thanh bằng và thanh trắc trong thơ lục bát * Với một câu lục bát, dòng trên 6 âm, dòng dưới 8 âm, mỗi chữ cái tượng trưng cho 1 âm, đây là sơ đồ vị trí bắt buộc phải có thanh bằng và thanh trắc: A A A A A B A A A C A B1 A B2 Trong đó: A là thanh bất kỳ. B phải là thanh bằng (huyền, ngang). B1 và B2 đều là thanh bằng nhưng khi B1 là thanh ngang thì B2 phải là thanh huyền và ngược lại. C phải là thanh trắc (sắc, hỏi, ngã, nặng). Ví dụ: Cái bay không đợi cái TRÔI Từ tôi phút TRƯỚC, sang TÔI phút NÀY (Xuân Diệu) Tay anh em hãy tựa ĐẦU Cho anh nghe NẶNG trái SẦU rụng RƠI (Huy Cận) Nắng mưa là bệnh của GIỜI Tương tư là BỆNH của TÔI yêu NÀNG (Nguyễn Bính) 3 vị trí bắt buộc này của thanh bằng khiến cho: - Âm cuối của bất kỳ dòng nào luôn là một âm bằng êm dịu. - Âm thứ 6 của câu lục và câu bát vần với nhau đều là âm bằng, nhân đôi sự êm dịu. - Sự bắt buộc có đủ thanh ngang và thanh huyền trong cặp âm thứ 6 và 8 của câu bát khiến 2 âm bằng này có sự lên xuống du dương. Bản thân sự đan xen 6/8 âm đã là nhạc tính nhịp nhàng, vừa đều đặn vừa biến hoá nhẹ nhàng của thể thơ. Bởi đặc tính êm dịu và những quy định cho sự êm dịu này mà thơ lục bát được dùng cho lời ru bao đời. Lục bát cũng được người Việt chọn làm vật liệu xây nên kho tàng ca dao chứa đựng bao kinh nghiệm, cảm xúc, triết lí, sáng tạo. Ngoài những vị trí bắt buộc của thanh bằng thì người làm thơ lục bát điêu luyện cũng chủ yếu dùng thanh bằng ở các vị trí khác để tăng nhạc tính dễ chịu. Vị trí bắt buộc của thanh trắc ở âm thứ 4 của câu bát cũng giúp câu bát phải có đủ 3 thanh trắc, huyền, ngang với khoảng cách bằng nhau tạo nên sự trầm bổng rất đẹp. Thanh trắc thường được dùng tiết chế và thực sự đắt giá như những nốt cao, phách mạnh được đặt hài hoà để giữ cho bản nhạc sự trôi chảy, du dương.