Giai điệu * Một bài hát thì quan trọng nhất là giai điệu, cũng như quan trọng nhất trong chiếc xe là động cơ. Dù thân vỏ, nội thất là phần hoà âm, phối khí, biểu diễn hay đến đâu mà giai điệu dở thì nghe vẫn thấy trục trặc. Chỉ một giọng hát hay ngân lên giai điệu hay nhiều khi cũng tạo ra cái hay trọn vẹn. Đó là cách con chim hót, những người đầu tiên hát. Kết hợp các yếu tố khác với giai điệu là không thừa, là chắp thêm cánh, thêm vẻ đẹp, thêm sự cộng hưởng rung động cho bài hát. Nhưng phải luôn chăm lo cho trái tim hay linh hồn bài hát là giai điệu. Giai điệu của bài hát là hay khi dù cất lên bằng giọng hát hay qua một cây guitar thùng, cây bass, cây lead hay violon, piano... đều vẽ ra một dòng chảy âm thanh làm xao xuyến đôi tai và cơ thể người nghe. Trong một bài rap thì flow chính là giai điệu nên nó được đánh giá cao nhất. Phần lớn những người hát rap không có flow riêng, họ chỉ cố gắng hát đúng beat theo những giai điệu đã có. Điều đó khiến môi trường rap có một bãi rác khổng lồ của sự nhàm chán mà mỗi khi có rapper tạo được flow riêng thì người đó trở nên đặc biệt. Nếu không thể tạo ra hay biểu diễn flow đỉnh, nói cách khác là giai điệu hay, việc hát rap của bạn chỉ là copy hoặc xa rời cái đẹp và sự quý giá của âm nhạc. Không dùng flow hay, bạn đang làm nhàm, làm ồn, làm phô. Đó là lí do người muốn đi xa với rap không thể không chăm nghe nhiều thể loại nhạc khác vì đó là biển lớn bên ngoài, là nơi chứa phần lớn giai điệu hay, tinh tế và thần thánh hơn rap. Những bản hit trong rap thường vẫn phải có sự kết hợp với ca sỹ hát nhạc khác để có điểm nhấn về giai điệu. Khi flow của rap đạt đến độ đẹp trong từng nốt và hoà quyện hoàn hảo trong từng bar như giai điệu của nhiều thể loại nhạc khác, nó mới thực sự có thể so sánh về đẳng cấp tinh tế. Trịnh Công Sơn không phải người dụng công nhiều trong hoà âm, phối khí nhưng ông vẫn là người viết bài hát số 1 vì số giai điệu hay ông tạo ra là top 1. Nếu có bản phối nào của ông không hay, nghèo nàn thì người ta hoàn toàn có thể tách giai điệu ra và đưa vào một bản phối tốt hơn. Việc này như đánh lại sợi dây cho điều cốt lõi là viên đá quý. Nhiều giai điệu của Trịnh Công Sơn là những viên ngọc quý minh chứng bởi việc hát vo cũng đủ hay. Sở dĩ Ad khốn đánh giá ông Tuấn gà (Nhạc sĩ Nguyễn Tuấn) là nhạc sỹ hàng đầu Việt Nam ngày nay cũng như Just Thắng của Ngọt là bởi họ có năng lực tạo ra nhiều những giai điệu đỉnh cao và dài hơi. Nhiều nhạc sỹ nổi tiếng ngày nay bị lạm dụng vần trong ca từ để hỗ trợ sự nghèo nàn của giai điệu. Hơi thở của giai điệu cũng không dài khi nhanh chóng quay lại vòng lặp. Hơi thở của giai điệu trong những bài hát kinh điển của ông Tuấn gà dài và chỉ tạo vòng lặp khi cần thiết chứ không phải bí từ. Điều này cho thấy độ khủng của năng lượng sáng tác và sự đam mê, dâng hiến cho sáng tác. Chính nhờ đẳng cấp này mà ông Tuấn gà không cần dùng nhiều vần (theo cách phổ thông) trong bài hát. Nhiều ca từ khi viết ra, tách khỏi nhạc vẫn là những bài thơ tự do xuất sắc hàng đầu. Khi dùng vần, để bài hát thêm mượt mà hoặc để chơi chữ, ông Tuấn gà cũng dùng rất khéo, có lúc là vần, có lúc là đặt cạnh nhau những từ nghe gần giống nhau. Và thường là vần ẩn ở giữa câu chứ không thường xuyên xếp theo cách dễ dàng hơn là ở cuối câu. Đó là cách viết thơ thơ hơn nhà thơ. Một số cách dùng vần của ông Tuấn gà: Nhà xưa vốn đơn sơ vào mùa mưa” (Phố trầm) “Mời lên nhà em chơi. Cùng ngắm lũ chim câu say sưa nép vào nhau” (Bồ câu, hạt thóc) “Tiếng gáy cưỡi mây hồng đồng vọng trong gió đón ngày mới đến” (Tiếng gáy thời gian) “Lại xem con rết cắn chết con nhện, bà lão ơi” (Mỗi nhà mỗi cảnh) “Hãy xem Buratino, con trai ông già buôn gỗ... Chú voi trong rạp xiếc kia, con trai ông già buôn mía” (Vào ngay rạp xiếc thú) “Cô đi bán than ngoài thị trấn, đôi tay thắp lửa vàng. Quanh năm dưới đuôi bò vòng vo, tành tạch cùng quạt mo. Vò võ mắt đêm tường nhà mà thương cái thân tò vò. Tò vò trọ ở nhà ta, quanh nhà tha thẩn mà lo. Mà đâm lo... Cái Tổ Tò Vò!” (Gái bán than) Ông Tuấn gà có không dưới 20 kiệt tác hoàn hảo về cả giai điệu và lời như vậy và cũng tự tạo ra các bản hoà âm đỉnh cao trên cây guitar, giọng hát và tiếng huýt sáo của mình. Đẳng cấp của ca sỹ và nhà sản xuất là tìm đến những siêu phẩm như vậy. Và tâm thế khi hát, khi sản xuất phải là sự chuyên chú, tận tâm với tác phẩm bậc thầy. Những giai điệu đẹp như những dòng nước làm sạch, mát, sáng tâm hồn. Thờ ơ với những dòng nước quý giá ấy là đang vẩn đục.