Loài người phức tạp * Nếu khi có cơ hội là bạn làm hại người khác thì đó chính là lí do lớn nhất để bạn bị kỳ thị. Vì bạn chính là kẻ ác và là tội phạm. Nếu nhiều người Châu Á vẫn còn vô tư khạc nhổ trên đường, lập băng đảng gây nhức nhối cho dân lành, ăn cắp siêu thị, gây ô nhiễm âm thanh, ăn cắp bản quyền, hãm hiếp, bạo hành, bất lịch sự với người khác bất chấp họ lịch sự với mình và làm nhiều việc gây hại khác thì họ chính là người tạo ra sự kỳ thị lớn nhất cho những người Châu Á khác có hình dạng giống mình. Khi người ta khó có thể phân biệt rõ người nào với người nào thì nhiều người có hình dạng A phạm tội sẽ gây ra cho người khác cảm giác đề phòng với những người có hình dạng A. Cảm giác đề phòng đó cũng là một dạng kỳ thị nhưng nó sinh ra từ bản năng tự vệ. Dù sự kỳ thị kiểu đề phòng đó nhiều lúc sai chỗ nhưng nó là bản năng tránh chỗ có xác suất rủi ro cao hơn. Ngay cả việc khá nhiều người Châu Á cố che giấu quốc tịch và không muốn liên đới tới những người Châu Á khác cũng là một dạng bản năng tránh rủi ro bị kỳ thị đánh đồng với những người Châu Á hay gây ra vấn đề. Như vậy, cách thực tế nhất để một chủng người trông giống nhau làm giảm sự kỳ thị của người khác và giảm kỳ thị lẫn nhau là giảm xác suất rủi ro gây ra cho người khác, giảm tỷ lệ phạm tội. Vẫn có những kẻ thích kỳ thị dù bạn có tốt đẹp đến đâu nhưng khi bạn cư xử tử tế, sống hoà hợp được với những người tốt khác và cùng tạo ra sự tôn trọng lẫn nhau thì những kẻ kỳ thị vô lí trở thành thiểu số. Đây là điều mà rất nhiều người tử tế trong những người bị kỳ thị rất hiểu và luôn cố gắng cư xử tử tế hết đời này sang đời khác và đem lại nhiều sự tôn trọng hơn cho bản thân họ, cho cộng đồng của họ. Việc cướp bóc, tấn công người vô tội của nhiều người da đen ở Mỹ có thể làm hỏng nỗ lực xây dựng thương hiệu này của cha ông và những người có uy tín trong cộng đồng của họ. Lí do rất đơn giản: Việc này làm tăng tỷ lệ phạm tội của người da đen và tỷ lệ phạm tội là nguyên nhân chính làm tăng tỷ lệ kỳ thị, không chỉ trong nước Mỹ. Đó mới chỉ là một vế của cuộc xung đột chủng tộc đang diễn ra. Một vế nữa còn là câu chuyện về những tội ác từng xảy ra, những vết thương trước đó. Người Mỹ, người Châu Âu tạo ra quá nhiều các cuộc chiến và quá nhiều sự bóc lột các quốc gia, chủng tộc khác, làm tăng nạn buôn người, ấu dâm ở Châu Á, Châu Phi và nhiều nơi khác trên thế giới, họ cũng đâu tránh được sự kỳ thị chung bởi tội ác mà những người trông lông lá, tóc vàng giống nhau gây ra. Có rất nhiều người Châu Á sính ngoại, cuồng chồng Tây vì sự văn minh của Phương Tây và cơ hội đổi đời ở đó nhưng trong nhiều người Châu Á vẫn còn âm ỉ sự hận thù bởi những vết thương mà Châu Âu, Mỹ gây ra cho đất nước và tổ tiên của họ. Cách gọi tên miệt thị kiểu “bọn nó”, “bọn Tây lông” là ví dụ về sự kỳ thị dạng trả đũa. Một hiện tượng khá phổ biến là người bản xứ dạy sai ngôn ngữ, dạy chửi bậy cho người Tây, tìm cách biến họ, biến những chú rể Tây thành trò cười cũng là một sự trả thù ngầm như vậy. Khi bạn gây ra hận thù thì đường đi của nó rất tăm tối, khó kiểm soát. Nước Mỹ đang hứng chịu sự bạo loạn của nhiều người da đen, lí do trên truyền thông là sự lạm quyền gây chết người da đen của một số cá nhân cảnh sát Mỹ nhưng ngọn lửa làm bùng lên sự kích động này còn là vết thương hở từ nhiều tội ác người Mỹ đã gây ra cho tổ tiên của họ. Ở đây không nói là người Mỹ ngày nay đáng đời khi phải chịu quả báo cho tổ tiên của mình hay nước Mỹ phải bị nghiệp quật cho sự kỳ thị chủng tộc. Rất nhiều người Mỹ, Mỹ trắng từ nhỏ đã hiểu rõ họ là một hợp chủng quốc và được dạy cư xử văn minh, bình đẳng hơn phần lớn con người trên thế giới và không đáng nhận cuộc bạo loạn này. Ở đây chỉ nói đến một hiệu ứng của tâm lí, của vết thương là khi một chính phủ hay khi bạn gây tội ác với một chủng tộc nào đó thì bạn đừng nghĩ thời gian có thể sớm làm lành vết thương hay hàn gắn hận thù. Đó là lí do nếu lá phiếu của bạn có hiệu lực thì việc bầu cho đồ tể có thể làm nước bạn cướp bóc giỏi hơn, giàu hơn nhưng hậu quả của tội ác sẽ còn âm ỉ tới đời con cháu bạn. Bài viết này không nói về bài học đạo đức nào cả mà chỉ cố gắng phân tích một chuỗi logic trong tâm lí và hành vi con người dù nó có thể không đơn giản như vậy. Tóm tắt lại thì có 2 ý chính: - Bạn muốn cộng đồng của mình không bị kỳ thị nhưng bạn làm tăng tỷ lệ phạm tội của cộng đồng ấy thì hành vi của bạn đang đi ngược lại ý muốn. - Những đứa trẻ khác màu da thân thiện với nhau dễ dàng, hận thù chủ yếu từ hận thù cha ông và tuyên truyền độc hại. Như vậy, làm cha ông chịu nghĩ cho con cháu mình thì đừng gây hận thù bằng tội ác và đừng tuyên truyền ngu xuẩn đầu độc những thế hệ tiếp theo. Người da trắng, da đen hay các màu da khác vẫn âm ỉ nhiều xung đột với các cộng đồng khác và trong chính cộng đồng của mình. Những xung đột đó tạo thành bởi quá nhiều lí do phức tạp cũng như thói quen mâu thuẫn, đấu tranh, thống trị nghiệt ngã của con người. Nhưng khi đã coi việc làm của mình là chính nghĩa thì hành vi đó phải thoả mãn được điều kiện #kindnessmatters. Ít nhất, khi đó, bạn không gây thêm tội ác cho người vô tội.