Một mô hình thành công đang phổ biến * Khi internet và 3G bùng nổ ở Việt Nam, có một mô hình thành công rất phổ biến: Thành công nhờ dân trí thấp. Trước đây mô hình này chỉ lác đác ở các cây viết ba xu dỗ trẻ em còn ngu ngơ hoặc ca sỹ hội chợ, cải lương. Khi cơ hội trình diễn mở ra cho tất cả trên các mạng xã hội, kết hợp với điện thoại và cước viễn thông siêu rẻ, một lượng người xem khổng lồ với thời lượng xem khổng lồ được tạo ra. Từ đó, mô hình [Giầu nhờ dân dốt] trăm hoa đua nở. Đối tượng khán giả đông nhất là trẻ em bị quẳng cho cái điện thoại, công nhân khu công nghiệp tối mệt cày Youtube, tiểu thương ở chợ đợi giờ đông, xe ôm chờ khách... Và một lượng lớn người thất nghiệp có điện thoại kham được cước quá rẻ. Chỉ có một phần các cụ và giới trẻ vẫn được gameshow và phim truyền hình giữ chân và chất xám ở màn hình Tivi cũng không cao hơn trên mạng. Không có ý chê bai nhưng hầu hết lượng khán giả khổng lồ của mạng xã hội và Tivi có dân trí thấp bởi các lí do và dấu hiệu sau: - Việt Nam vẫn chưa là nước có dân trí cao. Sống trong một cái lồng dân trí thấp thì đầu óc người dân khó mà vươn cao được - Người xem có ít cơ hội và kinh nghiệm thưởng thức sách, nhạc, tư tưởng đỉnh cao. Chính vì vậy mà họ ít chán và dễ dàng tiếp nhận nhiều thứ phô, chán nhưng vẫn là mới mẻ, là những lần đầu tiên rung cảm với họ. Cái dở, level thấp là thứ dễ bắt chước nên lại càng gần gũi, càng dễ giúp họ trở thành tác giả gia nhập mạng lưới phục vụ cái ngu và ngu hoá dân trí. - Người xem gần như không có tiêu chuẩn về đạo đức làm nội dung hay bản quyền. Luật pháp vô dụng nên những người làm nội dung tha hồ ăn cắp bản quyền tràn lan. Chỉ cần ăn cắp chút nhạc hay, câu thơ hay, ý tưởng của các Youtuber, Tiktoker hot là nhiều video không não đã có chút chất xám hấp dẫn của người khác để dụ dỗ. Hài và đạo lí rẻ tiền từ Trung Quốc được cover tràn lan, tiến về phía màn hình hiên ngang, nở nụ cười ngu ngốc, nhạc Tàu nổi lên. Ai nói China là ăn cắp giỏi nhất khi có một bọn chuyên đi đạo nhái China. - Đói ăn. Cá gỗ được thay bằng video ăn uống món đắt tiền chút nhưng chưa biết cầm dao dĩa hay nhai khép miệng. Một đám bâu vào ăn uống không giấu được vẻ đói khát và chầu chực con đầu đàn chia phần lại càng kích thích bản năng của dân trí thấp đang và cơm. ... Khi cơ hội Internet và 3-5G mở ra cho tất cả thì không chỉ đám ăn xổi ở thì, bất chấp đạo đức của người làm nội dung và luật bản quyền là có khán giả. Vẫn có nhiều video, content đỉnh là nguồn mở mang khổng lồ cho người xem. Nhưng quỹ thời gian trong ngày của mỗi người chỉ có từng ấy, bị lôi hết từ video dân trí thấp này sang video dân trí thấp kia, phần đông người xem sẽ nghiện chúng, khó nhìn thấy thế giới khác, không có nhiều cơ hội thoát khỏi hố ngu và tiếp tục sao chép phong cách này. Đám đông dân trí thấp vẫn đông nhanh hơn và ngoi lên thành tác giả nhiều hơn, có nhiều tiền hơn, biết cách làm màu hơn để làm loá mắt những đứa trẻ, thanh niên mới lớn đang chưa có thang giá trị sâu xa. Ai cũng có quyền mưu cầu hạnh phúc nhưng kiếm thành công từ dân trí thấp thì đẳng cấp sẽ khác người thoả mãn được dân trí cao với tiêu chuẩn chất lượng cao khó chiều hơn. Một khi bạn đã chọn là tác giả của dân trí thấp, bạn khó lòng ngoi lên đẳng cấp cao của người nghệ sỹ cả về trình độ lẫn việc có được sự kính trọng của những người giỏi thực sự và công tâm. Đó là thứ công nhận thực chất mà tiền không mua được, không rửa được vết nhơ. Bên cạnh đó, dân trí thấp và việc nuôi dưỡng cái thấp kém ấy đâu có vô hại cho chính những người thành công ở phân khúc ấy. Hệ quả không chỉ ở việc làm hỏng thẩm mỹ, nhân cách, đời sống khán giả mà còn huỷ hoại chính những người là thần tượng trong xu thế ấy và con cháu họ. Làm gì có đủ chất xám hay tiêu chuẩn nhân cách giữ linh hồn người ta lại hay buộc người ta cư xử tử tế với nhau. Đây chỉ là một phân tích nhân quả rõ ràng.