Đợt ở Tây Ban Nha, một trong những điều mình thích nhất là xem các nghệ sỹ diễn trò ăn tiền ở các quảng trường, công viên, đường phố. Họ không xin tiền. Họ để mũ, ống bơ, đại khái là cái gì đựng được tiền cạnh chỗ họ diễn. Và các trò họ diễn đều đáng tặng tiền vì kỹ năng và sự sáng tạo của họ rất cao, đòi hỏi quá trình học và rèn luyện rất nhiều. Quan trọng hơn, nó đem lại niềm vui, góc nhìn khác về cuộc sống cho người xem. Nó là mô hình của xã hội rất bình thường và lành mạnh nhưng thời gian qua là không tưởng ở Việt Nam - nơi về mặt giấy tờ, đặt lên hàng đầu lý tưởng hướng đến CNCS đầy lòng tốt và trong sáng trong tưởng tượng của Marx: Bạn thể hiện nghệ thuật của bạn miễn phí cho mọi người và ai biết yêu nghệ thuật và có tiền thì trả công cho bạn. Mình đã thử vụ Donate này trong đêm nhạc của Nhạc sĩ Nguyễn Tuấn ở American Club hồi tháng 8 năm ngoái và thu được số tiền khoảng 3 triệu - bằng khoảng 1/5 chi phí (chưa kể công sức của rất nhiều tình nguyện viên mà tiêu biểu là Lê Ngọc Hân, Hung Ha). Sau đêm mặn nồng đó, mình hơi giễu cợt chuyện đó để hy vọng tác động đến ý thức của khán giả hơn. Nhưng cũng khá vui, ít ra, cũng đã có những người bỏ tiền tặng cho cái xuất sắc mình được hưởng thụ. Thoai, gợi ý qua qua thế. Kể lại mấy trò mình thấy ở TBN: `,'- Có người bày một cái bàn có 3 lỗ ra, thò đầu 3 con ma lên, 1 trong 3 con ma là nghệ sỹ diễn trò thi thoảng hù người đi qua. `,'- Có ông lông lá mặc váy trắng cô dâu đi qua đi lại quanh cái nôi có búp bê ở trong, cười nói với mọi người, chơi với trẻ con. `,'- Có chị buộc các cuộn giấy vệ sinh ở lỗ thông hơi của hầm để xe và trẻ con chạy nhảy sung sướng quanh cái dải giấy trắng tinh bay phất phơ trong ánh đèn vàng của quảng trường. `,'- Có người vẽ lên cơ thể như bức tượng, hôn nhau và giữ nguyên tư thế hàng giờ. Có người mặc đồ lính và sơn mặt đứng im hàng chục phút, thi thoảng lại cử động làm mọi người giật mình hoặc phá lên cười. `,'- Có nhóm thanh niên biểu diễn điêu luyện các động tác tâng, chuyền foot-bag (một quả bóng nhỏ bọc vải, trò này có những siêu nhân ở Thái Lan). `,'- Có người múa rối Sác lơ đánh các bản nhạc cổ điển. `,'- Có nhóm những nhạc công vũ công da đen đeo trống quanh bụng, gõ và nhảy múa tưng bừng. `,'- Có người tung hứng ở vạch sang đường khi đèn đỏ, lượn qua mỗi cửa sổ xe và tung hứng trong vài giây. ... Hôm trước tới Zone 9 mình rất thích, nhất là cái cầu thang 2 đầu có đề năm xây là 1960 và bàn Bi lắc của Bar Betta. Mình nghĩ đó là chỗ đáp tốt cho người hành tinh Ồ de để bày các trò chơi hòng kiếm tiền mua tàu vũ trụ về nước (chủ yếu là tiền :Donate) ở không gian công cộng. Nếu tự tin có tác phẩm hàng hóa hoặc biểu diễn và muốn chơi thực sự, không câu nệ lỗ lãi và có chút hy vọng vào điều kỳ diệu, bạn có thể tham gia vào không gian công cộng đó. Ví dụ tử vi hài hước của Loc Nguyen Duc Hàng thủ công tay to của Burii-chan Bóng đá freestyle điêu luyện của nhóm Phuc Do Kim Hội họa ồ de của các ông đồ But Chi Phong Ronin Đào Quang Huy Võ Jiu-jitsu của Chuột Siu Nhơn hết tag được roài Âm nhạc đường phố của Tuấn gà, Kiến Văn Thơ chép tay ngẫu hứng của mình ... Điều duy nhất bạn cần khi tham gia là tài năng, sự khiêm tốn để biết cộng hưởng, hòa đồng, hứng thú và sự tự sắp xếp không gian thể hiện nghệ thuật của mình cho giản tiện vì chúng ta không thuê chỗ, chúng ta chỉ là hề đến mua vui. Hy vọng là các quán ở đó nếu thấy thú vị có thể cho chúng ta nhờ cái này cái nọ. Còn nếu kiếm được tiền hay cái nào có tính chất kinh doanh hơn là diễn trò thì chúng ta sẽ hạn chế nhờ điện, nước, chỗ mà trả cho các chi phí đó... Chúng ta cũng hơi tính đến phương án các cơ quan chức năng vào đó ồ de cùng. Chúng ta sẽ tiếp đón họ với thái độ rất hòa nhã của Bụi đời chở lợn: "Hỡi các đồng chí, đây là khu phố văn hóa, đề nghị bỏ thái độ hung hăng ra ngoài". Ai ồ de ý tưởng này thì ném phi tiêu ồ de phát `,'-