Phân tích nhanh bài thơ “Cá voi trắng”
*
Tên bài thơ là về loài vật tuyệt đẹp, thông minh, thân thiện và hay cứu người. Nó là ẩn dụ của chân, thiện, mỹ. Và độ hiếm nữa.
Cá voi trắng đến bên anh và nói
"Hãy yên tâm, tôi đến cứu bạn rồi"
Anh ăn thịt cá voi vì đói
Nhưng cá nào voi trắng, anh thôi
Từ một lần được cứu bởi cá voi trắng (ánh sáng của chân, thiện, mỹ) mà nhân vật “anh” đã có sự trả ơn bằng cách ít nhất không ăn loài đã cứu mình.
Làm điều tốt với một con nào đó
Con cung quăng, chim sẻ, chó, mèo, người
Con đó nếu gặp ta lúc đói
Nó nghĩ hoài xong nó mới ăn tươi
Cả động vật cũng có cảm giác biết ơn khi được cứu, giúp, che chở. Nhưng cũng nhiều trường hợp bản năng và cái đói vẫn khiến chúng măm cả người tốt, cứu tinh. Đó là thực tế của tự nhiên, hoang dã và cả xã hội loài người. Nhưng ít nhất ở đây cũng có le lói thiện tính ở việc đấu tranh tư tưởng của con vật, ít nhất nó “nghĩ hoài xong nó mới ăn tươi”. Nỗ lực tranh đấu với bản năng này cũng giống như con người cố gắng tiến hoá về thiện tính từng chút một, ít nhất là từ tránh ăn thịt cá voi, chó, mèo, động vật hoang dã…
Như vậy là ở cả hai khổ thơ cho thấy cuộc sinh tồn dù khắc nghiệt, rơi vào đầy hoàn cảnh sinh tử như sắp chết đuối giữa biển khơi hay phải ăn nhau vì đói thì thiện tính vẫn le lói và sinh ra sự cứu rỗi ở đâu đó. Vì muôn loài không chỉ ăn nhau mà còn cứu nhau, nhớ ơn nhau, hoà thuận với nhau.
Làm điều tốt với một con nào đó
Con khủng long, cá mập, báo, gia cầm
Làm lòng tốt đỡ bị thiu ở xó
Làm tốt là thuốc để chống hâm
Việc thực hành tăng các việc tốt ra xung quanh, với thêm các loài giúp thiện tính được lan rộng hơn, “đỡ bị thiu ở xó”. Làm việc tốt còn giúp “chống hâm”, nghĩa là sống lương thiện, chăm giúp đỡ thì bớt rối loạn, mắc các vấn đề về tâm thần.
Làm điều tốt với một con nào đó
Cũng như ta nhường chỗ, biết xếp hàng
Nếu không muốn đồng bào ta gặp khó
Ta đừng làm điều xấu với ai, man
Mỗi lần làm điều tốt với động vật cũng giống như ta học thêm được về văn minh, tôn trọng như việc nhường chỗ, xếp hàng mà dần dần cả xã hội học được. Làm tốt nên là cả một hệ thống ý thức thông suốt để đối xử được tốt hơn với nhiều người, nhiều loài hơn. Làm tốt không chỉ giúp mình có tư tưởng sạch, khoẻ mạnh bên trong (“chống hâm”) mà còn mang lại một lợi ích cộng đồng khổng lồ và cơ bản là tăng sự an toàn, tôn trọng cho mỗi cá nhân. Những tấm gương tốt, xuất sắc ở một đất nước có thể làm tăng thiện cảm của thế giới với cả đất nước đó. Cũng như vậy, khi ta làm việc xấu ở nước ngoài hay trong nước, ta gây ảnh hưởng xấu đến thương hiệu đồng bào mình. Không có cách nào khác là cư xử với xung quanh tử tế hơn nếu không muốn “đồng bào ta gặp khó”, bị kỳ thị trong mắt quốc tế. Cơ bản bài thơ là về hành trình, quy tắc văn minh và lợi ích của nó cho việc con người cư xử tốt đẹp hơn với nhau và muôn loài. Và cũng cho thấy cái thiện để tích góp được từng chút khó khăn thế nào.
“Cá voi trắng” cũng như “Bắt nạt”, đều nói đến tình thương cho muôn loài và phương pháp cho việc đó.