"Một ví dụ nữa tôi lấy trong chuyến vượt biên: do hệ thống hút nước của ghe bị hư, ghe bị vô nước. Muốn cứu ghe thì phải tạt nước ra, nhưng không ai chịu làm cả. Nước đó dơ dáy lắm, gồm cả phân và nước tiểu, nên không ai chịu xuống tát ra cả. Tôi thấy vậy thì xung phong. Tôi nói tao già rồi nhưng mà tao xung phong để bọn trẻ bắt chước, hy vọng là bọn trẻ thấy mình làm thì sẽ thấy lòng ân hận mà xuống giúp mình, nhưng không ai giúp cả. Sau đó tôi nghe bọn trẻ nói chuyện với nhau, "Tội gì mình phải xuống làm. Phải giữ sức khỏe để lỡ ghe chìm còn sức mà bơi." Đại khái như vậy. Nếu mình bi quan thì cho là những con người rất xấu trong cảnh tồn tại nguy hiểm. Nhưng nếu mình lạc quan, nhìn một cách dung dị hơn, thì mình cho họ đáng thương. Qua những kinh nghiệm đó, tôi nghĩ là tôi có lý. Không có người xấu, chỉ có người đáng thương. Và tôi dùng cái nhìn đó để tạo những nhân vật của bộ SCML và bộ MBĐ. Qua hai bộ trường thiên và tập truyện ngắn Xuôi dòng, các bạn sẽ thấy tôi nhìn đời không tốt, không xấu, nó tự nhiên như vậy. Con người chỉ có hai loại, con người đáng yêu và con người đáng thương. Tôi không biết các bạn có đồng ý với tôi không?" Trích từ cuộc trò chuyện với sinh viên của nhà văn Nguyễn Mộng Giác Bonus: Chuyên đề Văn học: Nguyễn Mộng Giác == Đáng yêu thì ít đáng thương thì nhiều? Đây là nhân cho quả trong câu thơ của Trung Trung Đỉnh: "Cõi người ta Cõi người ta Niềm vui thì ít xót xa thì nhiều"? Làm sao chuyển hóa ngược lại công thức/công án thành cõi người tuicõi người tuixót xa thì ít niềm dzui thì nhìuđây ta? Thấm nhuần những quan niệm đẹp, phổ biến những quan niệm đẹp, đưa chúng vào hành vi sống? Chưa đủ, còn một quan niệm nữa cũng trong bài nói chuyện trên: "Khi tôi đến định cư tại Mỹ thì tôi bắt tay viết bộ trường thiên thứ hai. Nếu lúc đó không viết thì bây giờ không thể viết được. Bộ MBĐ cũng dày gần 2000 trang, viết trong bảy năm. Tôi viết bộ này trong điều kiện vật chất khá hơn. Suốt 16 năm, tôi làm graphic designer [thiết kế đồ hình] cho một công ty điện thoại, hàng ngày làm việc từ 4 giờ chiều đến 12 giờ khuya. Buổi sáng đến tiệm cơm Nhật mua một hộp combo [một dạng cơm hộp], và ra công viên ngồi ăn, viết từ 9 giờ sáng cho đến 3 giờ rưỡi chiều xong rồi đi làm. Cứ như vậy viết đều trong vòng bảy năm thì xong bộ này. Không biết trong các bạn đây, có bạn nào ma đưa lối quỷ dẫn đường để chọn công việc viết lách này không. Nhưng để giải thích vì sao mình kiên nhẫn như vậy thì điều chính là thế này, mình chỉ bỏ công viết được những tác phẩm đòi hỏi sự kiên nhẫn khi nào mình ngây thơ. Cái đam mê đương nhiên là có rồi, nhưng phải ngây thơ nữa. Khi tôi viết bộ này, thì hoàn cảnh sống quá bi đát, cả phương diện vật chất và tinh thần. Tôi nghĩ rằng mình viết như viết di chúc vậy, viết xong chết cũng được. Nhưng may là viết xong... chưa chết. Hồi viết bộ này thì tôi cũng ngây thơ nữa, cứ cho là cái kinh nghiệm mình trải qua ở Việt Nam từ năm 1963 là năm Ngô Đình Diệm sụp đổ, cho đến năm 1981, qua nhiều chế độ, nhiều thăng trầm, nếu mình không viết thì sẽ không ai viết cả, và như vậy thì uổng lắm. Quá ngây thơ! Thật ra, nếu mình không viết thì sẽ có người viết và viết hay hơn mình. Do cái ngây thơ đó nên tôi ráng viết trong vòng bảy năm và hoàn tất bộ này." === Ngây thơ như câu thơ này: "Ta dù thịt nát xương mòn Ngậm cười chín suối vẫn còn thơ ngây" Như cái icon này: