← Tác phẩm
Tùy bút · Sáng tác: 28 tháng 3, 2020
Sẽ có một tuổi trẻ trâu khi bạn lôi từ điển ra và bảo đây mới là tiếng Việt chuẩn vì nó được đưa vào từ điển. Từ điển là cái gì ngoài một tập giấy đứa nào in chả được. Quan trọng là từ điển do ai làm. Những người đó có phải chuyên gia thuộc hàng kinh điển về ngôn ngữ không hay chỉ là mấy con mọt sách loanh quanh về thế giới chỉ quanh những cuốn sách làng nhàng, nói chuyện còn không có khả năng dùng tiếng Việt thanh thoát, tự nhiên. Và dù là chuyên gia ngôn ngữ giỏi đến đâu thì cũng không thể quán xuyến hết tiểu sử của từng từ. Ừ thì có thể lúc nào đó từ này từ kia được tạo ra theo cách chiết tự thế kia. Nhưng cũng chẳng sao nếu sau đó người ta đọc trại đi cho thuận tiện, để phát âm nghe hay hơn hay gắn với ý nghĩa câu chuyện khác thì cũng phải tôn trọng những cách dùng khác cũng phổ biến. Đó đơn giản là sự cải biến ngôn ngữ cho hiệu quả, thân thiện hơn. Và sự chuyển hoá không ngừng nghỉ đó chính là sự sống, sự phong phú của ngôn ngữ. Hầu hết các từ tiếng Việt không được lưu truyền theo hướng chiết tự mà chủ yếu bằng âm thanh. Có thể nói những từ có âm thanh hay, dễ nhớ thường sống lâu. Chiết tự chỉ là phụ. “Xanh”, “đỏ”, “vui”, “oẳng”... là những từ rất phổ thông, lưu truyền nhiều đời nhưng đâu phải là sản phẩm của chiết tự. Phần lớn từ tiếng Việt hay các từ ở ngôn ngữ khác được tạo không phải bởi chiết tự mà bởi những cách gọi tên thật đẹp cho thế giới xung quanh. Những cách gọi tên đó được lưu truyền bởi dễ nhớ, thường là nhờ trong đó có rất nhiều vẻ đẹp tượng thanh, tượng hình. Có một trò rất sai là chốt ý nghĩa một từ qua điển tích sách vở này kia để gọi cách dùng tượng thanh, tượng hình đầy thú vị và rất phổ biến của nó là dùng sai. Đó là không hiểu gì về bản chất ngôn ngữ. Hầu hết các từ ngữ được học như những âm thanh gắn với ngữ cảnh giao tiếp và ghi nhớ nhờ tính tiện dụng, dễ hiểu chia sẻ được trong giao tiếp hàng ngày. Như vậy, giỏi ngôn ngữ không phải là có khả năng dựa vào từ điển ba xu để doạ người, nói những từ đẹp đẽ, được dùng nhiều là sai.
Xem thêm tác phẩm khác →