Tình quan dân
Cãi lệnh quan
Ngoài đường không có đèn. Tối đến, quan phủ đi vấp phải người ta, lấy làm giận lắm. Sáng mai, quan ra cáo thị: "Ai đi đêm phải cầm đèn".
Đêm hôm ấy, quan đi, lại vấp phải một người. Quan quở:
- Ngươi không đọc cáo thị à?
Người kia đáp:
- Bẩm có đọc.
- Thế sao ngươi không cầm đèn?
- Bẩm có, tôi có đèn.
- Thế sao trong đèn không cắm nến?
- Bẩm, trong cáo thị chỉ thấy nói cầm đèn, chớ không thấy nói cắm nến.
Quan phủ về trong lòng rất hậm hực, sáng hôm sau lại ra cáo thị: "Ai đi đêm phải cầm đèn, trong đèn phải cắm nến".
Đêm hôm ấy, quan đi, lại vấp phải một người.
Quan lại quở:
- Đi đêm sao không có đèn, có nến?
Người kia đáp:
- Bẩm, tôi có đủ đèn, có nến.
- Thế sao người không thắp nến?
- Bẩm vì trong yết thị không thấy nói thắp nến.
Quan phủ lại ra về, ngay sáng hôm sau quan cho ra cáo thị mới: "Ai đi đêm phải cầm đèn, trong đèn phải cắm nến, nến phải thắp".
Nhưng một hôm, nửa đêm, quan đi, lại vấp phải một người có đèn, có nến, nhưng nến đã thắp hết rồi. Quan lại quở. Người kia nói:
- Bẩm, trong cáo thị không thấy nói hết cây nến này, phải tiếp cây nến khác ạ!
- !!!!!!
Chie (st)
http://vnexpress.net/gl/cuoi/tieu-pham/2011/02/cai-lenh-quan/
Comment:
Truyện này có lẽ viết tự nhiên, mục đích nhằm vào việc dân khéo lạch luật, không có nhiều ẩn ý nhưng lại suy được khá nhiều điều.
- Ngoài đường không có đèn: Không có tiện ích, phúc lợi công cộng.
- Quan đi đường vấp người thấy bất tiện cho mình, không thăm dò, không trưng cầu, ra ngay cáo thị để lần sau mình khỏi bị đụng: Dùng quyền để tư lợi dựa trên cớ là lợi ích công.
- Bẩm, bẩm, bẩm...: Người dân lòng không phục nhưng trước quyền lực luôn biết dùng ngôn ngữ nhún nhường.
- Có đọc: Mọi lần quan ra cáo thị dân đều đọc. Theo dõi luật rất sát sao, thậm chí, xem kỹ càng từng câu chữ để dựa trên giấy trắng mực đen lách luật.
- 4 lần đụng độ: 4 lần đụng 4 người khác nhau mà diễn biến truyện chỉ như đụng một người. Truyện kéo dài một chủ đề và số lần {đụng, ra luật, lách luật} vẫn còn để mở. Điều này cho thấy những người dân đều gặp chung một vấn đề, chung một mâu thuẫn, bất mãn với quan trong chuyện thắp đèn. Quan: Muốn mỗi người dân tự chi tiền thắp đèn khi ra đường. Dân: Không ai muốn. Điều này cho thấy lợi ích công dựa trên tiền thuế (áp đặt) là rất quan trọng vì tâm lí chung của dân chúng là không tự giác, không chịu thiệt cá nhân ở nơi công cộng.
Quan đụng dân liên tục: Đây có thể do hậu quả của việc thiếu ánh sáng khi đi đường dẫn đến mật độ tai nạn rất cao. Cũng có thể vì quan quá quen xài ánh sáng nên khi "vi hành" mới liên tục "đụng" dân. Người dân sống quen trong bóng tối có lẽ đã quen việc tránh nhau, lại nhạy bén với mùi quan lại nên việc "đụng" quan này rất có thể là cố tình. Việc 4 người khác nhau đụng có thể là một vụ sắp xếp để "trêu" quan. Và cũng có thể mở ra một cuộc đối thoại (vì quan này thuộc loại quan bàn giấy nhưng chưa lạm dụng bạo lực dù đã nhiều lần bị "chơi") khi trò chơi đã lên đến cao trào (đến lần cãi cuối thì đã quá cùn) mà truyện không khai thác tiếp (điều này phần nào cho thấy truyện kể tự nhiên hơn là có dụng ý, thâm thúy).
- Giá dầu, năng lượng từ xưa đã là vấn nạn. Dùng khung truyện này phóng tác theo tình hình giao thông và năng lượng (và cả phúc lợi xã hội) đương đại chắc cũng hay.
...