3. Nhạc tính 3.1. Khái niệm: Nhạc tính là khả năng tạo nhạc từ âm thanh phát ra (từ bản nhạc, từ giọng nói, từ tiếng gõ bát, từ những cú nhịp chân, từ một chợ cóc, tiếng chim hót…). Cũng có thể là âm thanh được gián tiếp gợi ra thông qua chuỗi những tín hiệu/ký hiệu như chữ viết (qua từ láy, qua cách xử lí nhịp một đoạn văn, cách gieo vần một bài thơ, cách “xếp” ngôn ngữ trong một bài thơ không vần…). Cũng có thể được gợi lên qua nhịp chuyển động, tốc độ nhanh, chậm (của người múa, người chạy, lá đu đưa, con đường đông, vắng…). Cũng là nhịp của bố cục, màu sắc trong hình ảnh (tranh, ảnh, điêu khắc, sắp đặt…). 3.2. Tiếp cận nhạc tính – Bởi tính chất đập trực tiếp vào mắt như hình, đập trực tiếp vào tai như tiếng, cảm thức về nội lực của các môn mỹ thuật, âm nhạc rất khó hướng dẫn mà không tạo nên sự nhầm lẫn giá trị từng tác phẩm mỹ thuật, âm nhạc với giá trị theo cảm nhận của người hướng dẫn. Với mỹ thuật, âm nhạc, cảm nhận bằng bản năng, tiềm thức đến trước cảm nhận bằng lí trí ngôn ngữ nên nội lực của hội họa, âm nhạc trước tiên phải là nội lực tạo hình, tạo âm, sau mới là nội lực ý tưởng, tư tưởng (có thể diễn giải khá chi tiết). Bởi vì, nội lực ý tưởng gắn với nội lực của tư duy ngôn ngữ và gần với văn học, triết học nhiều hơn, đặc trưng cho các thể loại này hơn. Mặc dù, ngày càng có sự kết hợp sâu sắc giữa các thể loại, làm nhòa ranh giới giữa các thể loại nhưng vẫn phải xác định được cái khiến cho thể loại này không thể thay thế thể loại kia. Trong mỹ thuật, âm nhạc, hình thức chính là nội dung lớn nhất. – Bởi tính hình thức là phần lớn của nội dung, thông thường, có thể nhận biết ngay độ hấp dẫn của nhạc tính trong vô số các tác phẩm âm nhạc, văn học qua việc nghe thấy thích thú, đọc lôi cuốn một mạch. Nhưng có những cấu trúc âm nhạc trong nhạc, văn để cảm thụ được, để vượt qua cái khó chịu, cái tưởng như vấp ban đầu và rồi thích thú, hiển nhiên đòi hỏi phải có quá trình tiếp xúc với nhiều thể loại cũng như trải nghiệm chuyên môn nhất định. Sữa, cà phê, rượu đều có cái hay riêng và lượng đối tượng ưa thích khổng lồ nhưng người uống sữa (gần như cả nhân loại) trước khi thích cà phê, rượu hẳn là có những sự khó chịu trong những lần thử đầu. Điều này cũng đúng với việc tiếp cận nhạc tính trong nhiều bài thơ không vần (đơn cử bài “Trên quả đất mùa” của Trần Dần), nhạc rock, hiphop, rap, jazz, giao hưởng… (Ở đây có những độ sâu của đẳng cấp và thử nghiệm trong âm nhạc mà tôi chỉ biết nghe, hưởng thụ, cảm nhận phần nào độ biến tấu chứ không đủ trải nghiệm chuyên môn để khảo sát ra nhiều vấn đề hơn. Tuy nhiên, việc này không có nghĩa là những nhận định tôi đưa ra thiếu khái quát. Điều này cũng chứng tỏ lí thuyết có thể bao trùm nhưng trải nghiệm của cảm xúc và đi vào từng chi tiết lại là chuyện khác. Lí thuyết chỉ nên có tác dụng hỗ trợ, mở ra cánh cửa đi vào chứ không phải đóng lại giá trị)… – Như hình ảnh rất gần với ý tưởng, nhạc tính cũng rất gần với mạch cảm xúc, đều là tập con nhưng đóng vai trò cốt lõi, hạt nhân, nhất là đối với những đối tượng “câm” như chữ. Bên cạnh sức hấp dẫn cảm tính rất quan trọng, độ đầy đặn và sức biến tấu của nhạc tính (hoàn toàn có thể phân tích được) trong một tác phẩm cũng là một thước đo có thể dùng để so sánh với nội lực nhạc tính trong các tác phẩm khác.