← Tác phẩm
Tùy bút · Sáng tác: 29 tháng 4, 2008
Tính thơ 3 (tiếp)
3.3. Nguồn nhạc tính riêng có trong tiếng Việt Việt Nam có ba nguồn nhạc tính quý giá, miễn phí, đặc trưng và luôn được lưu thông trong đời sống, gần gũi với con người ngay từ thời xa xưa và trẻ con là từ láy, lục bát (ca dao, lời ru) và vè (đồng dao) nên khả năng cảm thụ nhạc tính của những thể loại gắn với vần này của người Việt là rất tốt. Không chỉ cảm thụ tốt, đông đảo người Việt có thể sử dụng, sáng tác khá thành thạo đến những dạng nhạc tính gắn với vần này. 3.3.1. Từ láy Trong giao tiếp, người Việt thường tự động láy từ (có lúc để thay cách cộng thêm chữ “vân vân” vào, có lúc để miệt thị, có lúc chỉ là cho “vui” miệng): Pháp phiếc (các loại), (các trò) vui viếc, rác riếc (các kiểu)… Hoa hoét, hát hò, phò phạch.. Cách dùng này thường theo cảm hứng và không gò bó về quy tắc, không dừng lại ở kết hợp với đuôi “iếc”, dễ được chấp nhận. Ví dụ: Thay vì nói “Pháp phiếc” cũng có thể nói “Pháp phủng”. Phức tạp hơn, láy kép: Lí do lí trấu, lù đà lù đù, yêu yêu đương đương, mơ mơ mộng mộng, hì hà hì hục, nhố nhố nhăng nhăng, lấm la lấm lét. Mới hơn, láy chuỗi: Điên cái liên tiên thiên, yêu cái liêu tiêu xiêu… 3.3.2. Lục bát Nhiều người Việt hiện nay có tâm lí coi thường, xa lánh thơ. Có nhiều lí do: Sự vô bổ, nhàm chán của hầu hết thơ trên các kênh xuất bản, truyền thông “chính thống” (do đặc điểm ì và nặng kiểm duyệt của các kênh này) tạo cảm giác bản chất thơ là như vậy. Những hình ảnh bê bối, xấu xí, bệnh hoạn của nhà thơ được truyền thông, thông truyền miệng nhiều hơn hẳn các quan niệm khác khiến đa phần người Việt không có văn hóa phân biệt tác giả và tác phẩm từ coi thường nhà thơ, coi thường sang thơ, ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng. “Đừng gặp, gặp xong thì không còn muốn đọc thơ của ổng/bả/nó nữa” là câu hay được dùng. Tâm lí coi thường, xa lạ với thơ kéo dài và lan rộng này cắt đứt quá trình theo sát và tìm hiểu mạch chảy liên tục của thơ khiến nhiều người Việt không thể tiếp cận các dạng thơ mới, càng sinh ác cảm. Thứ nữa, thơ bị đặt trong sự cạnh tranh mạnh mẽ với các loại hình cũng mang nhiều tính thơ, mạnh về ấn tượng thị giác, thính giác, ít trừu tượng, dễ hiểu, dễ tương tác hơn: Truyện tranh, truyện kiếm hiệp, nhạc, phim, games… Tuy nhiên, lục bát vẫn giữ được vị trí có thiện cảm trong lòng nhiều độc giả, dường như khi nói đến lục bát, người ta liên tưởng đến chữ “ca dao” và thấy gần gũi hơn là liên tưởng đến chữ “thơ” bị đưa vào vùng ác cảm trong đầu. Có lẽ phần nào bởi tính dân dã, gần với ngôn ngữ đời thường, dễ nhớ, truyền tải ít nhiều triết lí một cách nhẹ nhàng, dễ kết hợp sự hài hước, thường ngắn gọn và nhạc tính dễ cảm mà lục bát có ưu thế biểu hiện và gần với tính giải trí hơn các thể loại thơ khác.

Bài gốc đăng tại: wordpress

Xem thêm tác phẩm khác →