Tự do ngôn luận Nếu bạn là người trẻ ở thời đại này mà bạn chưa học được tôn trọng tự do ngôn luận thì hoặc là bạn còn quá non hoặc bạn đang đi lùi so với thời đại. Đã bao nhiêu thế hệ người tốt, thông thái, cống hiến cho sự phát triển của nhân loại góp sức, hy sinh cho việc mở rộng những môi trường có tự do ngôn luận. Mỗi người đều có quyền đưa ra ý kiến về mọi vấn đề, khi những suy nghĩ khác biệt được tôn trọng thì mỗi cá nhân mới được tôn trọng, nhân loại mới có thêm nhiều góc nhìn. Không khó để thấy những nước có tự do ngôn luận nhất là những nước phát triển nhất, con người giàu nhất, hạnh phúc nhất, tôn trọng người khác nhất và có nhiều người ở nước khác muốn đến nhất. “Độc lập - tự do - hạnh phúc” của một quốc gia chỉ hình thành thực sự khi có phần đông dân số là những người có đủ độc lập - tự do - hạnh phúc và họ có quyền lên tiếng khi bị xâm phạm quyền độc lập - tự do - hạnh phúc. Và ngay cả khi không bị xâm phạm quyền độc lập - tự do - hạnh phúc, người ta vẫn có quyền bình luận về mọi thứ trên đời. Thế giới càng biết thêm nhiều ý kiến càng có thêm nhiều thông tin, càng thông minh. Trong “tự do ngôn luận” (freedom of speech) có từ “luận” (speech). Đây là điều khiến cho ngôn luận bên cạnh việc là lời nói đơn thuần, cũng có lúc nên có sự thành tâm lập luận nhất định, dù đúng hay sai. Sự thành tâm khiến lời nói của bạn không cố tình lừa đảo, lập luận khiến bạn có sự đầu tư cho lời nói. Bởi vì lời nói cũng là một dạng hành động chứa thông tin, thái độ, ngôn ngữ cơ thể, có thể gây tổn thương, sát thương nên có khái niệm “bạo hành bằng ngôn từ”, “bạo hành tinh thần” và pháp luật cũng có hình phạt cho việc đó. Giữa “tự do ngôn luận” và “bạo hành ngôn từ” vẫn cần có ranh giới nhất định. Ví dụ, bạn không thể thoải mái chửi bới, xúc phạm để hành hạ một người bất kỳ hay dùng ngôn ngữ thao túng để lừa đảo mà vô tội. Bạn càng thiếu lập luận hoặc bạn không phải nạn nhân trực tiếp thì sự chỉ trích của bạn càng dễ rơi vào vu khống, bạo hành ngôn từ. Cho nên, đám đông càng chỉ trích thiếu lập luận hoặc chứng cứ càng thiên về bạo hành ngôn từ và đó có thể vẫn là xâm phạm quyền con người và phạm pháp. Là người trẻ hay đã có tuổi, muốn phát triển trí tuệ và nhân cách, nên tránh rơi vào những đám đông này. Nếu bộ não mình là của mình, hãy dùng lập luận của chính mình hoặc sự thành tâm tin lập luận mình ủng hộ là điều đúng, là sự thật mà mình muốn chia sẻ, bảo vệ. Và hãy cho người khác cơ hội được lập luận, phản biện, hay nói đúng hơn, bảo vệ quyền được lập luận, phản biện của mọi người. “I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it” (Tôi không đồng ý với điều bạn nói nhưng tôi sẽ bảo vệ tới cùng quyền được nói của bạn) là một câu kinh điển về tôn trọng tự do ngôn luận. Ở một cấp độ cao, những người càng trưởng thành về tự do ngôn luận càng có sức chịu đựng và tha thứ tốt với mọi loại ngôn luận. Vì họ đủ hiểu biết và yêu thương để lắng nghe ý kiến khác biệt, cảm nhận được sự hài hước và bao dung với những suy nghĩ còn ngu si, những ức chế của con người được giáo dục thấp, bị đối xử tệ phải phản lực, đàn hồi văn hoá bị bạo hành qua lời nói. Càng là người có vị trí cao, càng có quyền lực càng nên tôn trọng tự do ngôn luận và bỏ qua những lời miệt thị vì nếu bản thân điều hành, cống hiến tốt thì sẽ có ít lời miệt thị và những lời yêu mến thật lòng nhiều hơn sẽ không còn khiến những lời miệt thị đủ mạnh để gây tổn thương. Còn nếu bạn ở vị trí cao, quyền lực mạnh mà không làm tốt việc, không tạo ra chất lượng cao cho hàng hoá, đời sống, lại còn ngăn chặn những lời chỉ trích thì bạn chính là độc tài cướp đi hạnh phúc và tự do ngôn luận của người dân.