Vậy là với bạn, tác phẩm coi như một sự bù trừ, làm buồn cái này, làm vui cái kia. Cảm ơn bạn Thế này, bạn cũng biết, tôi chỉ lặp lại: con người không có mục tiêu sẽ sớm mục ruỗng, vì con người vốn ham hưởng thụ và hay tự tha thứ cho mình. Một học sinh giỏi tiếp tục phấn đấu học sinh giỏi (dù có nhiều môn em không thích và cố học thuộc lòng những môn ngày càng biết là dở) cũng có thể là một ý chí chịu hành xác để ấm vào thân ở một khía cạnh khác cho sau này, trước khi em hội tụ đủ điều kiện để hành xử độc lập. Có một số việc không thích vẫn cần làm, dù đau khổ. Đó là một phần của cuộc sống. Nhưng không phải vì thế mà không phê phán những người tạo ra sự khắc nghiệt và khổ đau đó Giả sử em nào đó cho rằng không cần danh hiệu, chỉ cần thực chất, chỉ cần tự nhiên vì em không tin vào giá trị thang điểm trong môi trường giáo dục tồi; nhưng bản thân lại không tự đào tạo theo cách khác mà lấy cớ môn học dở, nhân danh những người ưa tự do những người tiến bộ để phủ nhận sự học và sự khám phá nó, để buông xuôi và lo hưởng thụ; liệu em đó có bao giờ có được một chút nền tảng và năng lực sáng tạo, liệu em có bao giờ hiểu được sự khó khăn của người khác để người khác cũng thông cảm với em, liệu em có tránh được vết xe đổ của chính những người tạo ra những điều em chán ghét khi em biến tự do thành một giáo điều là lật đổ sạch trơn? Học sinh giỏi là 8 phẩy trở lên và không có môn nào dưới 6,5, không nỗ lực, không đặt mục tiêu thì không dễ đạt được. Có trường hợp điểm được nâng để lớp, trường lấy thành tích nhưng nâng một học sinh không hề giỏi thành học sinh giỏi chắc cũng không nhiều người tử tế dám. Học sinh giỏi luôn đáng trọng, dù trong nền giáo dục không giỏi, dù học sinh giỏi không phải là tất cả. Tôi lại lộn xộn rồi. Tốt hơn là đi vào ý chính: Không gian thiên tài là một trường học của những môn học không có thầy cô giáo hướng dẫn hay chấm điểm cụ thể; với những sự tiếp diễn đa dạng, nhầm lẫn mênh mông vì hầu hết (nếu không muốn nói là tất cả) mọi thứ đều không có sẵn đáp số; đầy rẫy những cám dỗ, thử thách, áp lực của sự tự huỷ, của sự sùng bái đáng ghét và độ kị đáng khinh; của mâu thuẫn giữa nhu cầu cô độc và ham muốn cộng sinh. Nó không có ngày ra trường. Không phải ngẫu nhiên mà chị Lê Thị Huệ sau bài giới thiệu có nói nhỏ với tôi: "Tôi tặng bạn một đoá hồng, bên dưới là một thùng thuốc nổ". Giá mà tôi có đủ sức lực, can đảm và năng lực để tiếp tục gọi mình là thiên tài Nhưng câu này của bạn thì vẫn đúng đến 99,99%: Tôi vốn nghĩ từ ngữ giúp người ta định nghĩa nhưng cũng bó hẹp người ta vào định nghĩa và tự tôn vớ vẩn. Chúc có được những giấc ngủ ngon