Về phiên âm và bỏ phiên âm trong sách báo * Mình nghĩ câu chuyện nó là văn hoá và sự hữu dụng ở mỗi thời điểm. Khi gần như cả nước sẽ khó đọc chính xác các từ nước ngoài và gần như không có cách tra cứu thì việc không phiên âm có thể tạo ra sự khó đọc, quá nhiều cách đọc khác nhau, gây khó giao tiếp, trao đổi thông tin. Người có khả năng đọc tiếng nước ngoài thì họ cũng dễ dàng hiểu, tra cứu từ những cái tên “chưa chính xác”. Việc phiên âm đã giúp ích rất nhiều cho sự hiểu như vậy. Ngay cả khi có một vài cách phiên âm (không nhiều quá) thì người ta vẫn hiểu được, đơn giản bởi đó là sự linh hoạt khi cảm nhận ngôn ngữ, ngữ cảnh. Ví dụ như “quả dứa” ở nơi này thì nơi khác gọi là “trái khóm”, “trái thơm”. Đó cũng chính là cách phát âm khác nhau, những cái tên khác nhau cho cùng một sự vật. Điều người ta cần học là các cách phát âm khác, các cái tên khác đã đi vào văn hoá để hiểu hơn chứ không phải là áp đặt chỉ một cách gọi tên. Sự linh hoạt với ngữ cảnh và những biến thiên trong cách gọi tên, trong thành ngữ là điều mà những người bàn về ngôn ngữ phải nắm rõ để giảm nhận định sai, áp đặt. Ngày nay khi người dân có thể tra cứu dễ hơn, giới trẻ giỏi ngoại ngữ hơn thì việc ưu tiên những công cụ chính xác cho thế hệ làm chủ tương lai đất nước bằng việc giảm hay không dùng phiên âm nữa là hợp lí. Nhưng các phiên âm đã có cũng đã đem lại sự hiểu cho nhiều người, đã là những cái tên được hiểu rộng rãi của sự vật, hiện tượng thì người nào muốn dùng cũng là quyền của họ, ví dụ như họ muốn gọi là “xe buýt” thay vì “xe bắts”, hay giữ cách viết là “vắc xin”. Nếu những việc đó dần không thích ứng nữa thì người ta sẽ tự thay đổi, đó là cách vận hành sống động của ngôn ngữ. Nhìn vào dòng chảy văn hoá, sự phong phú của ngôn ngữ thì chúng ta sẽ giảm áp đặt góc nhìn của mình về ngôn ngữ, nhất là khi xác suất có góc nhìn đúng của cá nhân về thứ mênh mông như ngôn ngữ là rất thấp. Xin chia sẻ vài ý kiến như vậy. Trước mình có viết mấy câu này: “khi tháo dỡ dù chỉ một văn hóa chúng ta gỡ cuộn len còn mèo lịch sử làm rối nếu vội vàng dùng cái kéo ta sẽ cắt đứt những sinh mệnh, những số phận… vốn dĩ là những nút thắt rồi chúng ta cũng là những nút thắt… 02.06.05”