Jeff Bezos boss Amazon chia sẻ trên Twitter một note “đã đính trên tủ lạnh nhiều năm, mỗi lần mở tủ lạnh là thấy”. Đó là lời của nhà văn, nhà thơ, triết gia Ralph Waldo Emerson về thành đạt: “Cười nhiều và thường xuyên; được những người thông minh tôn trọng và được trẻ con yêu mến; được những nhà phê bình trung thực đánh giá cao và chịu được sự phản bội của bạn fake; trân trọng cái đẹp; thấy điều tốt nhất ở người khác; để lại một thế giới tốt đẹp hơn một chút, dù là với một đứa trẻ khoẻ mạnh, một mảnh vườn hay một xã hội có điều kiện sống tốt hơn; biết rằng ít nhất một ai đó dễ thở hơn vì bạn sống. Đó là thành đạt.” Ảnh: Jeff Bezos Việc Jeff Bezos chọn đoạn văn này để soi vào cho thấy sức thuyết phục của nó với một người giỏi và thành đạt hàng đầu thế giới. Mỗi cụm từ đều là những tiêu chí về thành đạt để ghép nên bức tranh cơ bản về thành đạt. Trong đó, thành đạt còn được đo bằng sự đánh giá của người khác: “Được những người thông minh tôn trọng và được trẻ con yêu mến”, “được những nhà phê bình trung thực đánh giá cao”. Đây là một thước đo xã hội rất cơ bản về trình độ và tư cách. Những người thông minh dễ nhận ra cái dở, cái giả tạo nên có được sự tôn trọng của họ thường đồng nghĩa với phải có thực lực và có sự tử tế. Tuy nhiên, những người thông minh cũng có thể bị lừa bởi những thứ ngoài lĩnh vực của họ nên cần thêm phần đánh giá từ “những nhà phê bình trung thực”. Ở đây, sự trung thực vẫn là điều kiện đủ đối với người có chuyên môn, để đưa ra dữ liệu thật cho thế giới. Trẻ con với tâm hồn trong lành rất giỏi cảm nhận tốt xấu, hay dở nên Emerson lưu ý thêm về người thành đạt: “Được trẻ con yêu mến”. Thành đạt, theo Emerson, không chỉ đo bằng sự đánh giá của người khác mà còn là tác động tốt lên cuộc đời và người khác. Bạn để lại cái gì, đem lại hạnh phúc, sự giúp đỡ cho ai. Dạy con khôn lớn hay chăm vườn cho tốt cũng là một phần của thành đạt. Thành đạt, theo Emerson, còn là năng lực cảm thụ, năng lực tôn trọng: “Trân trọng cái đẹp”, “thấy điều tốt nhất ở người khác”. Và cả sức chịu đựng: “Chịu được sự phản bội của bạn fake”. Trong xã hội, nhiều người không đáp ứng được các tiêu chí này nhưng vẫn được coi hoặc tự coi là thành đạt. Khái niệm thành đạt rất mênh mông. Đôi khi hơn được nhiều người cái gì đó đã được coi là thành đạt rồi. Nhưng thành đạt có nhiều cấp độ. Lời của Emerson là một dạng lí tưởng có độ khó cao mà không phải ai cũng theo đuổi hay đạt được. Điều thú vị ở đây là nó được người thành đạt hàng đầu như Jeff Bezos chia sẻ. Như vậy, phải chăng những người thành đạt hơn cả là những người có tư tưởng cao cấp hơn và đặt ra nhiều tiêu chuẩn tử tế cho bản thân hơn?