Khả năng
Xin nói chơi về một số loại khả năng. Gọi là “khả năng” hay gọi là “năng lực”, “kỹ năng” đều đúng ở mức độ, tỷ lệ nào đó. Vì chúng có thể do di truyền, bẩm sinh và cũng phần nào có thể tạo thành do rèn luyện. Chúng giúp con người sinh tồn, tự hủy, phá hủy, phát triển hay làm đẹp cho cuộc sống tùy theo cách vận dụng.
Con người cấu thành bởi thân xác và tâm hồn nên các khả năng của con người cũng gắn với thân xác và linh hồn cùng các giác quan của chúng. Vì thân xác và linh hồn của vật sống không tách rời nên chỉ có thể nói một khả năng sẽ thiên về thân xác hay linh hồn chứ không thể nói nó chỉ thuộc riêng về phần xác hay phần hồn. Chính vì vậy, không thể coi thường giá trị của một phần nào cả. Tâm sinh lý tác động lẫn nhau.
Ví dụ như tay bạn gõ bàn phím. Ban đầu rất vụng về, vất vả nhưng càng về sau, các ngón tay càng thành thạo. Nguyên do là cảm giác của các ngón tay, những bài tập thử sai của các ngón tay đã được truyền từ đầu dây thần kinh ở các ngón tay đến các đầu dây thần kinh não và được ghi lại, phân tích, tổng hợp. Qua luyện tập, sự phân tích tổng hợp này ngày càng tinh vi, giúp các ngón tay “nhớ” vị trí không gian của các phím. Các luồng tín hiệu điều khiển truyền đến các ngón tay và cảm giác vị trí từ các ngón tay truyền ngược trở lại càng nhanh giúp tăng tốc độ gõ chính xác. Các ngón tay cũng kết nối mật thiết với tâm hồn để dàng gõ ra các tổ hợp ngôn ngữ mà tâm hồn cần tạo ra. Khi bạn tập viết, vẽ, nặn, đan lát, tát nước, đá bóng, hát... cũng vậy. Làm thơ cũng thế. Dù làm thơ rất thiên về khả năng của linh hồn, thậm chí có thể nhẩm trong đầu, nhưng nếu thân xác bạn cảm thấy khỏe khoắn thì các bài thơ cũng thường lạc quan, vui vẻ.
Mỗi người có những khả năng khác nhau; hoặc nhiều người có cùng một khả năng nhưng cấp độ của khả năng đó trong mỗi người lại khác nhau. Ví dụ: Về khả năng nghe, có người nghe được, có người bị điếc. Trong những người nghe được, có người nghe rất thính nhưng không có khả năng thẩm âm, có người hơi lãng tai nhưng vẫn có thể thẩm âm tuyệt vời nhờ thẩm mỹ, kỹ năng nghe của mình.
Sau đây là một số khả năng được liệt kê theo thứ tự ngẫu nhiên.