Trên tờ báo Lái Cả xuất hiện một bài thơ. Như bình thường, chẳng ai thèm quan tâm. Số sau xuất hiện một bài khen nức nở. Đặc biệt ngợi ca mấy chữ s(x)ống s(x)ượng , x(s)ót x(s)a được viết một cách thần kỳ. Một sáng tạo chưa từng có trong nước. Độc giả bắt đầu tò mò. Số kế tiếp đăng một bài phê bình kịch liệt. Chửi nhà khen ngợi kia dốt. Cách viết đó đã quá cũ, từng được dùng cách đây 30 năm. Chán. Chả ai buồn dùng nữa. Nhà phê bình nọ đưa ra một loạt tài liệu. Số tài liệu dài đến nỗi trang báo không còn chỗ ghi nguồn gốc. Tiếp đến là mắng nhà thơ (tạm gọi thế-tgt) kia nội dung chả ra gì, triết lí tủn mủn, lập lờ. Vài cái câu như: ?osông mênh mông-nước mênh mông-con đò ngã-x(s)ót x(s)a-ông lái đò s(x)ống s(x)ượng? chả khác gì trẻ em tập đánh vần, ghép chữ, thử nghĩa. Buồn! Đó là kết luận. Dư luận bắt đầu xốn xang. Số nữa nhà thơ (tgt) lên tiếng: Cả hai đều có cái dạy chí phải. Nhà thơ sống được là nhờ dư luận. Thôi thì trăm sự chờ dư luận chỉ giáo. Dư luận thấy mình oai hẳn lên. Chăm chú theo dõi. Nhà ngợi ca lại xuất hiện. Đầu tiên cảm động trước đức khiêm tốn và sáng suốt của nhà thơ (tgt). Sau đó mới hoài nghi nhà phê bình kia lấy tư liệu giả vì chẳng thấy nguồn đâu cả. Rồi thì những s(x)ung s(x)ức, d(r)ễ d(r)ãi, l(n)ơ l(n)ửng, thậm chí, n(l)ê(l)n tr(ch)ời mà nhà phê bình kia đưa ra làm sao so sánh với sự nhấn âm cay đắng, chua chát của s(x)ống s(x)ượng với cả x(s)ót x(s)a. E là nhà phê bình mới bịa ra mấy cái đó. Con khỉ cũng biết ăn chuối. Có điều làm sao ăn hay bằng một yểu điệu thục nữ. Phê bình như thế thảo nào mà các tài năng chả thấy đâu cả. Cứ vừa ngoi lên đã bị dao gỉ chém thì sống sao được. Dao sắc chém thì đứt còn ngoi tiếp, mạnh hơn. Dao gỉ chém nhiễm trùng uốn ván, sống dở chết dở, còn gì là đời. Nhà phê bình trách nhà thơ không có lập trường, sống dựa dẫm vào dư luận thì thơ ra gì. Tiếp đó dỗi bảo nhà ngợi ca không đi đúng luận điểm, lảng tránh vấn đề, ứ thèm chơi nữa. Tưởng giời yên bể lặng. Một độc giả lại xuất hiện trám chỗ, kể lại những cuộc tranh luận vô bổ từng xảy ra ở nơi khác. Phê bình báo lặp lại vết xe đổ, để những thứ lố lăng làm ngộ độc độc giả. Độc giả khác lại bảo tôi kịch liệt phản đối. Rằng nhờ những cuộc tranh luận này mới thấy được rõ thực trạng phê bình cũng như sáng tác. Không được cấm, quyền gì mà cấm, tư cách gì mà cấm. Độc giả nữa lại nhảy vào ý kiến bên lề: không nên để các nhà có danh tiếng tranh luận, mất thể diện quốc gia, cần cho độc giả trao đổi để đánh giá trình độ độc giả. Lấy đó làm xuất phát điểm tổ chức các cuộc nghiên cứu năng lực độc giả, biện pháp phát huy? Quyên, Quyến, Quyển lần lượt là ba con của ông Qui. Đều làm nghề viết. Quen chủ báo nọ. Báo đói. Ba anh em đều đói. Nghĩ ra chuyện làm một xì căng đan. Thế mà nên chuyện. Dư luận cũng đói. Thế rồi thỏa mãn chí tò mò. Lúc thấy mọi chuyện dần nhạt, ba anh em bàn với báo tuyên bố phá sản. Bán tin phá sản lúc xì căng đan còn âm ấm cho một báo khác cũng được kha khá nữa. Ba anh em đem tiền mua cho cha củ sâm ngoại. Bảo là đi hùn vốn buôn trúng quả. Ông Qui cho mỗi thằng một cái tát. Rồi khóc. Bọn mày làm gì bố đều biết. Trò của bọn mày tao còn lạ gì. Có cái đầu mà dùng vào trò mua vui cho đời ngu. Uổng lắm. Ba anh em nghĩ trong đầu nhưng không dám nói: nhưng tiền? Bởi vì, ông Qui làm nghề quét rác ở chợ, thỉnh thoảng làm thêm đồ chơi bán, lâu không chịu nhận một đồng chu cấp nào của các con. Thấy ba con cúi đầu im lặng, ông Qui quệt nước mắt cười: thôi, tao đùa đấy. Ba cái tát là đủ rồi. Bây giờ đi ăn thịt chó, bố khao. Có tiền rồi bọn mày làm thế nào sống cho bọn mày không nhục. Còn bố cũng vui theo. Tiền thịt chó định đóng cho quĩ từ thiện, nhưng thôi, hôm nay ngoại lệ. Biết đâu bố sai. Bọn mày chưa lấy vợ là còn biết thương đàn bà, trẻ con. Chưa đểu. Lại có giai thoại khác: Chả có bố con nào ở đây cả. Tác giả viết xong tự tát mặt mình ba cái. Một cái cho viết dở. Một cái cho viết dở còn sướng. Một cái cho tát oan hai cái trước. Cũng có thể là nhiều hơn ba cái, không rõ, nhưng chắc chắn không ít hơn. Còn một giai thoại nữa: Tác giả viết xong tát một cái vào ba mặt của mình. Lí do: không tưởng tượng nổi một lí do để tát. Hoặc: Có lí do (đại loại như ?oba mặt một nhời?) nhưng chả biết tát cái nào cho đúng tội. Thôi thì? 06.11.03 ...ngày mai sẽ nở hay tàn-nghe đi em tiếng bầy đàn xôn xao...