LẠi TƯỞNG *
tôi cứ tưởng em không bao giờ lớn
cứ ngây thơ và cứ chẳng hiểu gì
và tôi biết em đã thôi khờ dại
vào cái thời em bỏ tôi đi
06.01.04
======================
Bạn vietcuongmh,
Gì thì gì cũng xin cảm ơn ít ra là bài thơ bạn tặng:
BIỂN
Vietcuongmh
Biển là nước mắt nhân gian
Ngàn năm đã khóc ngập tràn biển khơi
Bẩy mươi năm giữa cõi đời
Bao nhiêu lệ chảy kiếp người khổ đau
Thôi đành hẹn đến xưa sau
Nơi hư vô ấy bên nhau ... ta... cười !!!
Bạn cho tôi quyền ?okiểm duyệt? thì tôi bỏ tất, để lại mỗi câu: ?obiển là nước mắt nhân gian?, mặc dù chỉ còn câu đó đứng một mình, nếu được thẳng tay thì tôi cũng bỏ nốt. Vì có người đã viết nó hoặc ít ra là ý đó rồi. Ý tôi không phải bạn chôm chỉa nhưng dù bây giờ bạn tự làm ra một chiếc xe đạp bình thường thì bằng phát minh cũng đã có cách đây cả trăm năm rồi. Tôi nhìn vào cái xe đạp bạn làm, tôi thấy nó cũng đạt tiêu chuẩn xe đạp, còn đẹp nữa nhưng nó lại gợi cho tôi hình ảnh người xưa và phục ông ta. Tôi phục bạn là bạn cũng làm được một chiếc xe đạp, đó là cái phục về sức lao động. Tuy nhiên, đây lại là thơ, cần thơ hay và cần cái mới, ?okhơi những nguồn chưa ai khơi, sáng tạo những gì chưa có?, không cần ?onhững người thợ khéo tay? (Nam Cao).
Nhưng đọc thơ ai lại soi mỗi một câu, mỗi bài thơ là một cơ thể, ngoài vết chàm còn có tóc tai răng lợi mông má. Tiếc là trong bài thơ (cứ tự tin gọi là thơ đi, cứ xuống hàng nhiều nhiều thì (tạm) gọi chung là thơ, rồi thì phân tiếp ra thơ hay thơ dở) của bạn những câu 2,3,4 chỉ là diễn giải làm nhạt muối đi câu mằn mặn ban đầu. Câu 5,6 thì quá cũ. Nếu được thêm câu 7 vào tôi sẽ thêm như sau: phù! thế là thoát kiếp người.
Tôi thấy có một trong những cách viết là kể lan man, mù mờ để rồi có một đoạn kết (hoặc đoạn nào đó) loé sáng. Nhưng cũng phải từ ánh sáng của đoạn ấy người ta chợt thấy mỗi cái mù mờ, lan man kia đều ẩn chứa năng lượng cho đoạn toả sáng đó. Và họ thử dùng cái tia sáng ấy rọi lại từ đầu thì những đoạn mù mờ thì cũng lại lấp lánh kỳ lạ. Đó là loại tác phẩm cần ?ođọc trên một lần?. Mỗi lần người đọc đầu tư thời gian là lại một lần có thể mở ra lớp nghĩa mới,
nhưng phải là người đọc có xu hướng phát triển
. Cái kiểu viết đó nói là ?ovụng chèo khéo trống? thì không hẳn. Nhưng nó cũng có điểm từa tựa như đời sống con người. Có sai lầm, hỏng hóc, bị vùi dập? nhưng cứ mỗi đoạn về sau người ta lại biết tận dụng chính cái sai lầm, hỏng hóc, vùi dập đó để hoàn thiện mình. Cái đó dễ là thử thách ngẫu nhiên của tạo hoá chứ chẳng ai mất công cố tình gây hỏng hóc, sai lầm và mong bị vùi dập làm gì. Đó cũng là một cách thôi, để không phải bài thơ nào cũng giống bài toán một cách giải, cứ a thì suy ra b. Làm một bài thơ nước đến đâu tát đến đấy như thế có thể bị chìm thuyền bất cứ lúc nào mà cũng có thể cho người xem cảm giác thích thú khi gã chèo thuyền vừa tát nước vừa đưa thuyền đến bờ. Vấn đề là hắn phải có lần chèo được đến bờ. Chứ xem tát nước, chìm thuyền, chết suốt chả sống được lần nào, mãi cũng ớn. Và chỉ chèo thuyền không mà không đua xe đạp, không giải toán cũng ngấy. Chơi game kém thế thì chơi làm gì.
Một bài thơ không phải câu nào cũng súc tích nhưng nếu nó có một cấu tứ thế nào để người ta hiểu lí do của sự không súc tích (nếu có) thì nó vẫn có cái hay riêng, cái súc tích riêng của nó.
Câu ?oTHƠ HAY = minimum of words + maximum of ideas? chắc cũng là câu nói của một người có tài. Nhưng đó cũng chỉ là một câu ?othơ? hay, một ý tưởng khá, không phải là chân lí. Bắt vở thơ hay không dễ dàng như vậy. Đó chỉ là một cái vợt bắt ****. Còn thơ hay là một con thú lớn. Đó là hiểu theo nghĩa đen của câu đó. Chính cái câu đó cũng có thể là một câu đa nghĩa mà tôi chưa hiểu hết. Cũng như những câu bạn cho là ?odễ dãi? của tôi, nó đa nghĩa thì sao? (Cũng như cuộc đời con người chỉ là sống chết xen kẽ sao người ta diễn giải nó ra nhiều thế. Nhỡ ra để đạt đến cái idea nào đó, dùng 1000 chữ cũng là súc tích, người khác phải dùng gấp nhiều lần và thậm chí, không tạo được. Bản thân cái từ idea nó cũng rộng lớn và lắm idea lắm). Cái đó tôi cũng không rõ, tôi quên nhiều cái rồi.
Bài bạn ?onói? không ?okhó nghe?, có điều tôi không thích vì nó không mới cho mình. Giá bạn phân tích cụ thể câu như vầy như vầy chán thì hay biết mấy. À mà tất nhiên tôi tin chắc số bài mình đăng trên này không thể hay 100%. Nhưng chắc cũng phải có đến 100 bài hay.
Câu ?obiển là nước mắt nhân gian? nếu là ý của riêng bạn thì tôi nghĩ, dù bạn sáng chế ra chiếc xe đạp mà người ta đã sáng chế ra rồi thì bạn vẫn có tiềm năng sáng tạo ra cái xe gì gì mà người ta chưa sáng chế. Tuy nhiên, việc lao đầu vào sáng chế cái xe mà mình chưa biết là xe gì thì thất bại sẽ luôn chờ đón bạn. Sẽ có thể cướp đi cả cuộc đời đáng nhẽ có thể dành cho việc khác chắc chắn thành công của bạn. Ấy may mà như vầy, ở đời không chỉ có nghề sáng chế xe và làm thơ, cái đó thì bạn thừa biết.
Chú thích:
*: Bài thơ này không phải viết cho bạn vietcuongmh.
...ngày mai sẽ nở hay tàn-nghe đi em tiếng bầy đàn xôn xao...
Bài gốc đăng tại: ttvnol.com ↗