← Tác phẩm
Tùy bút · Sáng tác: 6 tháng 4, 2023
Mỗi người là Mỗi người là một cỗ máy vừa có tính chất hoá học, vật lí, sinh học lại mang cả tính tâm lí, thần học. Đưa một chất hoá học vào não, não phản ứng theo chất đó. Đó là cách uống thuốc trị bệnh tinh thần. Nhưng đưa tin tức vào não, các phản ứng hoá học cũng xảy ra. Đưa fake news nhiều lần vào, não hoài nghi và phản ứng hoá học trong não xảy ra với tin tức khác những lần trước. Hay một người đang đau buồn tự nhủ phải vui lên và vui lên thật. Các phản ứng hoá học trong con người, động vật biết tự học, tự chọn cách diễn ra khiến nó không còn thuần tuý là phản ứng hoá học. Làm bởi các phân tử, nguyên tử, các hạt nhỏ hơn, con người cũng chịu các quy luật vật lí đối với cấu tạo và tương tác của các hạt đó. Nhưng vật lí cũng nhận ra cả mặt không thể nắm bắt của vật chất và vũ trụ, có những hiện tượng biết chống bắt bài, biết lừa người quan sát để khiến việc tham gia của người quan sát làm thay đổi kết quả thí nghiệm. Và trong cơ thể có những hạt chịu quy luật vật lí ở đây nhưng lại có hạt chịu quy luật vật lí ở kia, nơi phải áp dụng một hệ quy chiếu khác. Nhưng chúng lại cùng làm nên một cơ thể. Sinh lí vừa nằm trong cấu tạo gene vừa bị chi phối bởi tâm lí; tâm lí lại vừa bị chi phối bởi sinh lí chung của loài, của riêng mỗi người vừa bởi tin tức và tác động từ người khác, bên ngoài gồm cả tác động của mặt trăng, mặt trời, các vì sao và có thể là cả từ những ông bà nặn ra mấy thứ đó. Đó là câu chuyện của tâm sinh lí học và thần học trong mỗi người. Kết luận ở đây là: Không phải chỉ giỏi vật lí (đằng sau cũng là toán) hay giỏi hoá (dược) hay giỏi tâm sinh lí (sinh học, văn học, tâm lí học, y học, triết học, kinh tế học, thể thao) hay giỏi tâm linh/tôn giáo (thần học) là bạn đủ hiểu về con người. Bạn phải giỏi tổng hợp và gần như chẳng ai có đủ năng lực và thời gian cho việc đó. Nhưng vậy cũng tốt, không thể nắm bắt hết cũng là điều tuyệt vời cho tự do của nhân loại và muôn loài. Vì khi bị nắm bắt hết nghĩa là dễ bị điều khiển, cai trị. Tính chống bị bắt bài chính là điều khiến thế giới luôn phát triển và mới lạ. Và chính bởi không thể hiểu hết con người, thế giới mà người ta càng cần cố gắng, học hỏi để hiểu hơn.
Xem thêm tác phẩm khác →