X. – Nghĩa là sao? – Hai bên gặp nhau như hai căn phòng nhiều ngăn thông với nhau bằng các cánh cửa. Tùy theo mức độ thân mật, mỗi bên mở những cánh cửa mình muốn người kia chứng kiến… Tùy theo tầm văn hóa, mỗi bên hiểu được những khoảng mở của nhau ở mức độ nào đó. Có người mở được cả những cánh cửa mà người kia chưa định mở cho xem hoặc chính người kia còn chưa mở được. – Có những cánh cửa nào? – Nhiều lắm. Cánh cửa gia cảnh. Cánh cửa giao tiếp xã hội. Cánh cửa nhà bếp. Cánh cửa phòng khách. Cánh cửa phòng ngủ. Cánh cửa sở thích. Cánh cửa đam mê. Cánh cửa ý thức hệ. Cánh cửa vết thương. Nhiều. Sau một cánh cửa, có thể còn nhiều lớp cửa. Lớp ngụy trang, lớp chân thật, lớp còn chưa nắm rõ mình là ai. – Em hiểu rồi… Thường là chưa thấu đáo những gì trong căn phòng của nhau đã lấy nhau hoặc phải lấy nhau… Vì đam mê đối với cánh cửa nào đó quá lớn hoặc phải trả giá cho đam mê đó bằng hôn nhân… – Nhưng nếu đợi thấu đáo được hết nhau mới cưới thì chắc đám cưới sẽ tuyệt chủng. Các dịch vụ đi kèm kiểu môi giới, phụ tùng đám cưới, thám tử, luật sư… sẽ căm hờn những người kêu gọi tìm hiểu nhau cho kỹ. Đằng sau hôn nhân là một cỗ máy dịch vụ, hành chính cực kỳ cồng kềnh. – Em nghĩ, đã yêu nhau thì cưới chỉ là để hợp pháp về phong tục. Quan trọng là thành thật với nhau về cánh cửa tâm linh. Nó là cánh cửa đằng sau các cánh cửa. Khi cởi mở với nhau về cánh cửa tâm linh, cả hai sẽ cùng nhau tìm được cách ứng xử với các cánh cửa khác. – Hợp pháp về phong tục, hê hê. Vợ anh hơi bị thông minh. Nhưng mở cửa tâm linh khó lắm. Trên thế giới này, bao nhiêu cặp lấy nhau có thể gọi là tâm đầu ý hợp, tỷ lệ là bao nhiêu so với các đám cưới hàng ngày. Thế càng chứng tỏ sự may rủi của hôn nhân. – Nhưng lấy nhau làm con người sống trách nhiệm hơn. – Ừ. Thường là thế. Nhưng anh thấy văn minh thì không lấy đám cưới làm lễ trao chìa khóa cánh cửa trinh tiết. Nó cứ khiến trước đám cưới, các bên phải phòng thủ, đối phó, ức chế thế nào í. Nhất là nhiều chú rể tương lai phải lén lút đi giải tỏa chỗ khác, có cô dâu lại phải âm thầm đi chắp vá. Vừa tốn tiền vừa nguy hiểm. – Nhưng nó cũng là thử thách để xem cô dâu chú rể tương lai có thể hạnh phúc về tinh thần trước đám cưới dù không làm chuyện ấy không. – Ừ. Nếu họ cùng chọn luật chơi thế thì cũng đáng, dù anh chả tin là trong lúc chơi, họ không đồng lõa ăn gian. – Hi hi. Như kiểu Pari Hintơn tuyên bố kiêng sếch trong 1 năm. Đúng là được ba bảy hai mốt ngày. Các cụ nói cấm có sai. – Hê hê. Đấy là trò chơi. Nhưng nhiều trường hợp, chỉ một bên muốn nhịn, ho� ��c là cả hai đều không muốn nhịn nhưng nỗi sợ dư luận ép họ nhịn. – Em không tin người nhịn yêu vì dư luận là người biết yêu. – Ừ. Giấu diếm thân xác nhau chỉ vì sợ dư luận thì sau hôn nhân dễ xảy ra khủng hoảng vì đủ thứ bất đồng thẩm mỹ, tình dục. Ai đời cứ phải xoay như chong chóng theo quan niệm của các kiểu người. – Vâng. Nhưng ý em không phải thế. Em nghĩ, khi đã yêu, khi chưa quan hệ cũng vẫn có thể hiểu nhau. Khi em cho anh, là em đã sẵn sàng lấy anh, dù có thể anh chưa sẵn sàng. Em sẽ đợi. – Anh sẵn sàng rồi. – Thật không? – Thật. Anh thấy gọi em là vợ cực kỳ thoải mái. Gọi em thế, anh thấy ấm lòng. – Ấm thế nào? – Ấm hơn đọc sách. XI. Người hắn chợt lao xao trong cái siết ghì của vợ. Dây trói dịu mềm. Hắn buông một tay bao bọc lấy dây trói ấy, tay kia giảm ga trong lúc bờ môi ẩm cùng hơi thở ấm lùa vào gáy. Hắn thấy cái gì ướt ướt mằn mặn thấm qua tóc. Im lặng hồi lâu. Rồi hắn chợt cất lời: – Em là thế nhưng có trường hợp thì ngược lại. Vợ nói rất chuẩn nhé: “Trả giá cho đam mê bằng hôn nhân”. – Vô duyên. Đang thích thì… – Nhiều cô dâu dùng trinh tiết câu chú rể. Chú rể mờ mắt vì miếng mồi chứ có chọn bị giật tung lên rách cả mép đâu. Đúng là đang thích thì… – Hi hi. Như kiểu mèo buộc dây vào phomát, nhứ nhứ từ sân dụ chuột vào nhà, chốt chặt cửa lại rồi há miệng nuốt chìa khóa đánh ực cái. – Hê hê. Tưởng tượng lúc mèo bắt đầu ung dung vờn chuột trong căn phòng tối om không ai biết, ghê nhỉ. – Nhưng có phải mỗi cô dâu mới là mèo đâu. Có khi, vì những xã hội quá coi trọng chữ trinh mà cô dâu không có cơ hội thoát khỏi chú rể độc ác. – Thế nên văn minh thì cũng không trầm trọng hóa chuyện li thân, li hôn. Kìm kẹp nhau làm gì. Đời người vốn đã ngắn xìu. – Nhưng cũng tại đông người làm ẩu nữa, càng tự do càng vô trách nhiệm. Cứ giả sử xã hội chấp nhận không nặng nề về hôn nhân, trinh tiết, li dị. Nhưng còn trẻ con? – Không chấp nhận không được, vì càng không chấp nhận, cuộc sống càng bị dồn nén, càng giả dối. Xem tỷ lệ cave với ngoại tình là rõ ngay. Hiện sinh của con người đi chệch với giáo điều thì phải tìm qui tắc nào hợp lí hơn. Cứ giữ những nguyên giáo điều để dạy trẻ con rồi sống khác hẳn, người lớn đau khổ một thì trẻ con đau khổ mười. – Em thấy có những bài học đạo đức bỏ đi con người còn sống đạo đức hơn. – Tất nhiên. Anh thấy đạo đức cần thiết nhất của con người là tôn trọng luật công cộng. Cứ lấy mức độ tôn trọng công cộng ra mà đối chiếu nhân cách xã hội của mình. – Khó lắm mình ạ. Có những cái đèn đỏ vô duyên gây ách tắc giao thông không thể không vượt. – Tất nhiên, luật công cộng mãi mãi phải biến tấu cho hợp lí. Vì nó là luật của mọi người lúc mỗi cá nhân đều đồng sở hữu một môi trường. Còn nhân cách cá nhân, mình sở hữu mình thì tự mình biết riêng mình thôi. – “Không có đâu em này. Không có cái chết đầu tiên. Và có đâu bao giờ. Đâu có cái chết sau cùng. Tự mình biết riêng mìnhìnhìnhình. Và ta biết riêng taaaaaa…” XII. “… Hòn đá lăn trên đồi. Hòn đá rớt xuống cành mai. Rụng cánh hoa mai gầy. Chim chóc hót tiếng qua đời…” Hắn cất giọng hòa cùng với vợ. “Gọi tên bốn mùa” nối tiếp “Ngẫu nhiên”. “Mưa hồng”, “Gia tài của mẹ”, “Người con gái Việt Nam da vàng”, “Ở trọ”, “Tuổi đời mênh mông”, “Nối vòng tay lớn”, “Hãy yêu nhau đi”, “Ru đời đi nhé”, “Đêm thấy ta là thác đổ”… tiếp tục nối dài. “Người nằm coooo, như loài thúúú khi mùa đông vềềềềề…” Mê mải, tiếng hát của hai người tựa vào nhau. Những khiếm khuyết được bù lấp theo những cách lạ lùng. Những rung động được cộng hưởng chảy trôi. Đôi khi, có những nốt của hắn như bước hụt chân, suýt rơi khỏi khuông nhạc xuống một vực thẳm im lặng thì nốt của vợ hắn lại da diết kéo lên. Lúc nốt của vợ hắn vút lên mênh mang, nốt của hắn thổi một luồng không khí ấm nâng đỡ cho chuyển động của cánh nhạc thêm thanh thoát. Những âm thanh lang thang, tung tăng cùng nhau trong khu rừng ca từ làm cả hai sảng khoái, xôn xao. “…Xin hãy cho mưaưaưaưa qua miền đất rộng. Ngày sau sỏi đááááá cũng cần có nhauuuuuu” – Hê hê. Vợ độ này hát tiến bộ phết. – Anh í. Toàn không thuộc lời, lại còn sai nhạc, hỏng hết cả bài hát. – Tại anh không quen hát nhạc Trịnh Công Sơn. Không ngờ hay phết. – Sao nhiều người cứ quy nhạc Trịnh là ủy mị, trì trệ nhỉ. Bất công bỏ xừ. Miễn là ông í nói hộ phận người. Không dạy dỗ gì mà vẫn mang cách ứng xử với đời. Người nghệ sỹ được một vài bài như thế đã quý rồi. Đây, người ta sáng tác được bao nhiêu. Mà cũng đầy bài nhạc điệu vui tươi, thản nhiên. Nhiều người toàn bới cái dở ra đè lấp cái hay. – Vợ không nên nhầm lẫn giữa nhạc và lời. Trịnh Công Sơn khó gọi là nhạc sỹ thiên tài được nếu so với tầm Bách cả Bétthôven. Vì nhiều người gọi Trịnh Công Sơn là thiên tài nên cũng có người muốn xét lại. – Nhưng đây là hòa được nhạc với lời. Bách với Bétthôven thử viết lời xem, chả xách dép cho Trịnh Công Sơn. – Nhưng họ chuyên nhạc không lời. – Thế thì sao mình lại lấy hệ quy chiếu nhạc không lời sang cho nhạc có lời. – Thì anh đang nói về đẳng cấp soạn nhạc. – Em nói Trịnh Công Sơn là nhạc sỹ thiên tài chứ em có nói là nhà soạn nhạc thiên tài đâu. Hoành tráng như nhạc Bách cả Bét cũng hay mà vẻ đẹp tối giản của nhạc Trịnh cũng đáng kể chứ. Kớt Côban của anh cũng chỉ biến tấu quanh vài gam kiểu thế còn gì. Quan trọng người ta kết hợp được tốt nhất những chất liệu mình có theo cách của mình. Nhạc cổ điển làm người ta muốn im lặng lẩm nhẩm trong đầu thì nhạc Trịnh, nhạc rock làm người ta muốn hát muốn hét lên. Miễn là người ta thích. Đã thích thì im lặng, hát hay hét lên đều đem lại bao nhiêu là giải tỏa. Làm cho bao nhiêu người càng nghe càng thích cũng khó lắm chứ. Mà em kệ anh, anh cứ so bì khập khiễng thế, anh không thưởng thức được thì trước tiên là thiệt thân anh chứ thiệt ai. – Hê hê, bảo vệ thần tượng kinh không. – Em không có thần tượng. Em chỉ bảo vệ cái hợp lí. – Ái chà. Giương vây kinh không. Hợp lí là gì? Đang chuyện nọ xọ chuyện kia à? Đang nói chuyện hôn nhân, li dị, tự nhiên bê ông độc thân vào. – Hi hi. Thế mới gọi là đạo trò chuyện vợ chồng. Thế con cái mới có cái mà bắt chiếc chứ. À, anh vẫn chưa trả lời thắc mắc của em. Nếu xã hội cởi mở chuyện trinh tiết, hôn nhân, li dị thì có ảnh hưởng xấu đến trẻ con không? – Còn tùy cách cởi mở. Anh thấy cái đạo đức này mới cực kỳ quan trọng: Con người từ tuổi dậy thì trở đi phải am hiểu về trách nhiệm với trẻ con, phải nắm chắc các biện pháp tránh thai, phòng bệnh. Mỗi người lúc sinh ra cần được cấp thẻ AĐêNờ. – Thẻ ÂyĐiEn làm gì? – Rút kinh nghiệm từ nàng Tô Thị, những người định có con với nhau nên đối chiếu thẻ AĐêNờ. – Hi hi. Càng ngày càng nhiều thủ tục nhỉ. – Hướng sống mới phát sinh tất nhiên cần thủ tục mới. Em tưởng rắc rối thế thôi, gọn cực. Bù lại, các thủ tục nặng nề cũ sẽ dần bị đào thải. – Nhưng có những thủ tục lâu đời định hướng ý thức, bỏ đi có thể làm con người sống thiếu trách nhiệm – Xây dựng ý thức công cộng, hiểu biết tình dục an toàn, có trách nhiệm với trẻ con thì các ý thức trách nhiệm khác sẽ tự nảy nở. – Đến lúc nhiều người có ý thức công cộng với trách nhiệm với trẻ con cũng lâu lắm mình ạ. Với lại, mình mà coi hiểu biết tình dục an toàn là đạo đức thì nhiều người Việt Nam sẽ bị sốc. Sẽ coi là thác loạn. – Em nói điều này ở Mỹ thì cũng có nhiều người coi là thác loạn thôi. Người không chấp nhận thực tế cả vội vã phán xét ở đâu chả có. Nhưng anh có cổ vũ toàn cầu hóa tự do tình dục ngay lập tức đâu. Anh chỉ muốn hướng đến những cách ứng xử với tình dục cho nó bớt gây đau khổ. Ôsô nói, đại khái là, con người được tự do trải nghiệm tình dục ở tuổi phát dục thì dần không thèm khát tình dục kiểu trái cấm và sẽ được giải phóng nhiều ức chế để hướng đến nhiều điều hay ho khác như nghệ thuật, tôn giáo. Cũng đúng. Nghĩ như thế thì tình dục sẽ không bị trở thành thước đo lớn nhất đo phẩm chất con người. Lấy Fờrớt với mụn trứng cá ra để hạ thấp nhau thì chỉ là trò hề tự hạ thấp mình. – Nhưng ông í không nói thêm đấy là trong xã hội người ta còn có nhiều điều kiện giải tỏa khác. Chứ ở những nơi con người bí bách thì nó thành thuốc phiện. Mà dân trí thấp không biết phòng tránh nữa thì thôi rồi. Cứ xem số người nhiễm HIV trong đó có bao nhiêu trẻ con thì biết. – Ừ. Hình như với văn hóa của thế giới này, khi con người nhận thức và làm chủ mình cực kém, tự do quá cũng dễ dàng dẫn đến thác loạn. Ở các nước mới chỉ đang dần tiếp xúc với các tư tưởng tự do, các barie truyền thống không thể bỏ đi một sớm một chiều. – Loạn nhì anh nhỉ. – Ừ, vì khó lắm. Người ở nước thiếu văn minh muốn văn minh phải nỗ lực hai lần. – Sao lại thế? – Một lần là nỗ lực ứng xử như người văn minh. Lần hai là chịu đàm tiếu của những người không văn minh đầy rẫy vì những ứng xử ấy. Những hành vi được coi là hiển nhiên ở những nơi văn minh thì ở nơi thiếu văn minh, được coi là lập dị. – Hi hi. Đúng rồi. Thỉnh thoảng mình rửa bát cho em mà cũng có người nói này nói nọ. Người ta tiến hóa chậm nhỉ. – Ừ. Tùy chất lượng hạt giống, tùy đất gieo. Nghĩ đến chuyện ma sát góc nhìn giữa những chỗ tạm gọi là văn minh với chỗ quá thiếu văn minh thì cũng rối rắm phết. Lúc thì đầy ảo tưởng mình vĩ đại rồi kỳ thị lẫn nhau. Lúc lại sùng bái, lấy giầy người làm lí lẽ cho chân mình. Đến người lớn còn tự đối diện với lại nhìn nhau lệch lạc thế thì trẻ con tha hồ bị dậy dỗ lệch lạc theo. – Lệch lạc thế nào? – Về tự do, sở hữu, phẩm giá, yêu thương. Cho anh điếu nữa đi. Nghe đến đó, hắn bỗng nhiên thèm thuốc. Sự rạc rã lâu nay làm hắn chán cả thuốc, có khi cả tuần không buồn hút. Hai điếu bạc hà mềm mại bị đánh thức khỏi túi áo, nhăn nhăn nhó nhó. Nhưng không có lửa. Hắn nhỏm dậy đi tìm lửa. (còn nữa)