VIII. Một cơn lá vàng ào ào trút xuống đường. Trút cả lên hắn. Hắn thò tay chộp một chiếc lá mỏng và dài đang lao đến. Trượt. Chộp tiếp. Trượt. Chộp tiếp. Được rồi. Hắn vân vê trượt ngón trỏ và ngón cái trên bề mặt ram ráp. Cảm nhận xác lá. Như tìm hơi ấm. Những tiếng rú thích thú, trẻ trung từ những nét phẩy chớp nhoáng bùng lên theo quán tính rồi tắt lạnh, bị cuốn đi ngay… – Hi hi, em dùng từ “hiện sinh” có đúng không? – Đúng. Nhưng đâu phải ai cũng có tiền để nhận thức về hiện sinh như em. – Có tiền thì liên quan gì hở mình? – Có tiền thì có được nhiều lựa chọn nghề nghiệp hơn, cái mình chọn là cái mình thích, đồng nghiệp cũng không dám bắt nạt. Có tiền thì có nhiều thời gian quan sát, suy ngẫm hơn. Có tiền thì lúc thấy mình làm dở hoặc bị ức chế, muốn dừng là dừng lại đi chơi được. Có tiền thì không cần chạy theo tiền thưởng thành tích. – Có người cần thành tích hơn tiền. – Cũng chỉ là quy về cơ hội có chứng chỉ cao hơn để kiếm tiền nhiều hơn. Hoặc là giầu rồi thì muốn học làm sang. – Nhưng thực tế thì có người hy sinh mọi thứ chỉ để sưu tầm thành tích, nghèo mấy cũng cam. – Họa hoằn lắm anh mới gặp một người sống vì thuần thành tích. Quả là những tinh hoa rơi rớt lại trong quá trình toàn cầu hóa tính thực dụng. – Nhưng chị Miên chị í lương chỉ đủ ăn tằn tiện mà vẫn yêu nghề. Chị í cũng chả cần thành tích. Anh giải thích thế nào? – Chị í là Thánh rồi em ạ. Lại là một siêu thiểu số. Người đâu mà đẹp người đẹp nết. – Lúc nào cũng khen người ta đẹp. – Em ghen lẫy làm gì. Hơi tí là ghen thế, chả mấy mà tiêu hết tài khoản ghen. – Chắc anh gặp chị í trước em, anh đã cưới chị í rồi. – Nhưng chị í chả chịu cưới anh đâu. Anh không phải người đàn ông lí tưởng của chị í. – Anh đừng đánh trống lảng. Thế người đàn ông lí tưởng của chị í thế nào? – Phương châm sống của chị í là giữ cho mình trăm phần trăm cơ thể là nước tinh khiết. Lí tưởng của chị í là được một hoàng tử tinh khiết như nước khoáng thiên nhiên đến cầu hôn. Anh chỉ là hoàng tử tinh trùng. – Hi hi. Đáng đời. Nói năng thế làm sao người ta mê được. – Khi hoàng tử tinh khiết của chị í chưa đến để gọi chị í là hỡi công chúa tinh khiết của lòng anh, chị í cần một lượng lớn khán giả vuốt ve sự tinh khiết bằng ánh mắt ngưỡng mộ hàng ngày, ngoài mặt thì tỏ vẻ không cần. Anh tự hỏi, đêm đến, chị í có vô thức mơ tưởng đến những người thô lỗ như anh không nhỉ? – Nào. Sao ai anh cũng mỉa mai được thế. Hi hi. – Vì anh thấy những cái mọi người trầm trồ là tinh khiết ấy không tự nhiên, cũng không chứa đủ hiểu biết. Chỉ chạy theo khái niệm tinh khiết. Có khi, xô ngã mọi người để chạy theo. Mẹ đồ tể quá, mẹ cao đạo quá, con đều khổ. – Em thì sao? – Em ở giữa. Nhưng em cũng biết giả nai, mượn đao giết người. – … – … IX. – Anh xin lỗi. Anh đùa. Anh cũng thế mà. – Không. Anh khác. – Thì em cũng khác. Đã bảo anh đùa. Kể ra bà í cũng tài thật. Chăm chỉ dậy chuẩn mực làm người, thỉnh thoảng dẫn vài câu triết lí mị dân về cái đẹp. Thế là thu phục được bao nhiêu lòng người. – Em thấy chị í không định mị dân. Mị dân là biết cái khái niệm đẹp mình đưa ra là xấu, là để lừa phỉnh, đúng không. Còn đây, chị í chịu khổ để bảo vệ, phổ biến các khái niệm đó vì vẫn tin là đẹp. Ít ra chị í cũng là người dám sống chết vì lí tưởng. – Mỗi người chọn một đức tin, nhưng được coi là biểu tượng của giáo viên mẫu mực thế thì chết học sinh. Học sinh đi học kiến thức khoa học, xã hội để hiểu về cái tương đối chứ có phải đi làm tín đồ của bà í đâu. Tôn giáo là sinh hoạt ngoại khóa tự chọn chứ. – Đúng rồi. Ở cạnh chị í, em thấy thoang thoảng mùi tế lễ. – Hôm mình đến thăm bà í ở bệnh viện, bà í ngồi xếp bằng mắt lim dim truyền đạo: “Mình không thể nhận quà để nâng điểm cho các em. Làm thế, các em chỉ biết ơn mình lúc đó. Phải làm sao để các em biết ơn mình suốt đời”, anh thấy gai cả người. – Em cũng thế. Nghe cứ sờ sợ thế nào í. – Hồi � �ấy mới quen em anh ngại nói ra. Ai lại muốn nhau đeo tình cảm như đeo đá. Hình như có những người vướng vào món nợ tinh thần nặng nề nào đó suốt đời. Họ ý thức hoặc vô thức muốn đồng hóa người khác vào cùng danh sách con nợ. – Hihi. Học sinh đeo cặp đầy ụ sách vở đã nặng kinh khủng rồi. Những cái gì mình không nói được với ai, mình cứ nói với em. Em sẽ bảo mọi người giữ bí mật cho mình. – Ừ, em đừng bảo với ai là anh thích mặc váy hồng có đăng ten. – Hihi, chị Miên dị ứng với dân gay lắm đấy. Anh còn ít cơ hội lắm. – Ừ, chỉ nên có tình thương và sự bình đẳng với những người được sách giáo khoa quy định. – Tôi quyết định yêu em vì trang 15 sách giáo khoa đã chứng minh rằng em có đủ tiêu chuẩn để tôi yêu. – Hê hê. Anh dị ứng với những chú tư duy mặc váy hồng có đăng ten với lại đóng hộp hơn. Chứ dân gay nhiều người ăn mặc hơi bị nam tính, giản dị. – Em cũng thấy nhiều người gay đàn ông hơn bao nhiêu đàn ông. Họ bình đẳng với cả người không bình đẳng với họ. – Khéo họ gay vì gặp nhiều đàn bà đàn ông quá. – Hi hi, từ cứ loạn cả lên anh nhỉ. – Ừ, tại ngôn ngữ tạo ra nhiều sự phân biệt quá. Có cái phân loại hợp lí nhưng cũng nhiều cái phản tự nhiên, nhất là về cảm xúc. Hình như chị Miên nhà em là người lạm dụng khoái cảm bằng ngôn ngữ. Nên chị í khó chấp nhận những cách đạt khoái cảm khác. – Nhà em, nhà em. Nhà anh thì có. Nhưng anh nói thế là lại thêm một hố thẳm khác biệt nữa. Anh hết cơ hội rồi. Em chả phải giả nai mượn đao giết người nữa. – Ái chà. Ái chà. Để bụng kinh không. Anh thấy ở trường em, có mỗi em và vài người nữa bắt vở được bà í. Bây giờ mà thử trắc nghiệm EQ, IQ của toàn bộ công chức ngành giáo dục nhỉ. Sẽ sửng sốt lắm đây. – Hi hi. – À, mà cũng chả sửng sốt đâu. Có những bài xuất sắc bằng thực lực. Nhưng sẽ bị copy hàng loạt. Ai chả có tuổi học trò. Đâu dễ gì phai nhạt. – Hi hi, anh chỉ được cái bôi bác. – Không. Vợ chồng mình với nhau, đẩy mọi thứ đi xa hơn mọi ngày thì nói thế thôi. Anh thông cảm mà. Ai chẳng là thủ phạm. Ai chẳng là nạn nhân. – Vâng. Em hiểu. – Hồi trước anh tuyệt vọng cực. Dần dần phải nhận ra, phải chấp nhận đâu phải ai cũng đủ năng lực với lại điều kiện để sòng phẳng. Đòi hỏi đạo đức của con người trong môi trường đạo đức thì còn hợp lí. Chứ trong chỗ vô đạo lại còn túng bấn, đạo đức là tự giết mình. Đa số phải sinh tồn như thú vật. – Không hẳn đâu anh. Cũng có người phải dẫm lên người khác để nuôi sống và bảo vệ nhà mình. Em gặp nhiều người ra đường thì hung hăng, lừa đảo, nịnh bợ nhưng về đến nhà thì tử tế không ai bằng. Nhịn ăn nhịn mặc cho người khác, lại còn phải quanh co là kiếm được tiền từ việc lương thiện, khổ ơi là khổ. Đạo đức này cứ phải đánh đổi đạo đức kia, phi lí bỏ xừ. Em ghét cái kiểu nhà nước nào để dân phải sống như thế. – Nhiều lúc anh thấy người ngoài đường cứ như đang lồng lộn sinh tồn bằng luật rừng, không có thiện ác đúng sai. – Bạn em sang đây toàn bảo giao thông nước mình super crazy. Không bao giờ họ dám tự lái xe ở đây. – Nói thế thôi, sống ở đây một thời gian là quen hết. Con người là con thú bị mài móng đi để học đạo làm người. Nhưng đạo làm người không mạnh bằng bản năng thích nghi với quan hệ dân sự. – Em không hiểu lắm. – Tây thì hệ giao thông công cộng của họ tốt, cứ thế mà đi. Vừa để tự giác vừa có hệ thống quan sát. Ai không tôn trọng công cộng là bị xử lí ngay hoặc bị coi như người đẳng cấp thấp. Trong quan hệ dân sự đã có đạo rồi. – Còn mình? – Mình thì cả người xây đường cả người đi đường ý thức đều lởm, đều muốn ăn chặn đường của nhau thì đào đâu ra đạo. Trong quan hệ dân sự mà đối với nhau chả ra gì thì móng vuốt trong đầu lại mọc dài ra, lại trở về thời rừng rú. – Đâu phải ai cũng thế đâu. – Ừ. Nhưng người tự mài móng để không làm đau người khác thì đâm ra chùn chân, bấn loạn trong một thứ rừng rậm nửa kín nửa hở ngay giữa đô thị. – Em thấy anh có bấn loạn đâu. – Thì anh cũng vô đạo, hê hê. Nhưng vẫn bấn loạn. Nhiều là khác. – Ví dụ? – Cái đấy ai chả có, khoe ra làm gì cho người khác thêm bấn loạn. Với lại, anh không hối tiếc những lúc bị bấn loạn khi mài móng. Vì anh thấy hướng đến năng lượng cái thiện là thích hợp. Dần dần, anh thấy dễ chịu với nó. Nó làm anh hòa hợp được với những người anh quý. – … – … – … – Sao thế? – Không. Anh nói tiếp đi. Em đang vừa nghe vừa nghĩ. – Anh vẫn tin rồi mọi thứ sẽ tử tế hơn nếu người ta biết nhiều cách chuyển hóa năng lượng. Mọi con người đều chứa mọi khả năng tính cách. Không sống cạnh ông ngoại hồi bé, có khi anh thành mafia rồi. Hình như cuộc sống với ông ngoại chuyển hóa năng lượng phá phách của anh vào ham muốn tạo ra những hành vi nghệ thuật. – Nhưng không phải ai có nguy cơ phá hoại như anh cũng có ông ngoại bên cạnh giúp chuyển hóa. – Đúng là nếu không được giúp chuyển hóa, những hiện sinh đấy không thể xoay chiều trước khi gây ra những thứ đáng sợ. – Thế nên em mới nói may mà tỷ lệ những người bẩm sinh thú dữ như chồng em không cao. – Không cao nhưng năng lượng phá hoại với lại năng lượng kích động khả năng phá hoại trong người khác thì kinh khủng. Hítle chẳng hạn. – Em đọc thấy Hítle có thời là một họa sỹ làng nhàng. Không biết bị ai kích động không? – Hình như anh biết, để anh nghĩ tí. – … – … – … – Hai thứ. Một là năng lượng phá hoại tiềm ẩn. Hai là xã hội bỏ bê những ngoại lệ, không cho con người những cơ hội chuyển hóa năng lượng. Xã hội bỏ bê ngoại lệ nên nó cũng không đủ sức kiểm soát khi cái ngoại lệ đã trở nên độc ác. Sự thờ ơ của nó đồng lõa với tội ác. – Em thấy cũng nhiều người quan tâm đến những ngoại lệ cả làm từ thiện. Nhưng đúng là so với những người không quan tâm với không làm thì ít quá. – Ừ. Nhưng những người đó cho mình năng lượng. Mỗi khi gặp một người cư xử dân chủ hoặc gặp được tác phẩm nào hay hay, anh thường cảm thấy gặp lại ông ngoại. Chẳng ai bắt họ làm thế, nhưng họ chọn. Mỗi tội xác suất tồn tại những người như thế nhỏ hơn những người không như thế nhiều. Là lẽ tự nhiên. – Vâng. Tỷ lệ vàng. Có ông gì ông í bảo, trong một tập thể thì thường 80% là người kéo nó xuống, 20% còn lại kéo nó lên. – Anh thấy thay người bằng hành vi thì chính xác hơn. 80% người thường xuyên kéo nó xuống thỉnh thoảng cũng có hành vi kéo nó lên. – A, đúng rồi. – Trong 20% hành vi kéo lên có nhiều hành vi của người tài nên cũng có khi sức kéo lớn hơn, ảnh hưởng cũng không nhỏ. Hai bên làm động lực cho nhau. Sức mạnh nào chả cần điểm tựa. Sau các kiểu kỳ thị, vùi dập thì chất sáng tạo vẫn được phổ biến. Mưa dầm thấm lâu. Cuộc sống cứ ngầm văn minh dần. – Vâng. Anh cứ nghĩ thế cho thoải mái. – Ừ. Anh đang tập nghĩ thế. Hơi nản là các kiểu giá trị thường không được nhìn nhận đầy đủ nên hay bị xuyên tạc. Đám đông cập nhật cái hay chậm. Hầu như ai cũng vẫn hãnh diện khi thuộc về đám đông, vẫn thấy mình là chân lý khi nhân danh đám đông. Nơi nào ít tài năng cả đạo đức thì sức ì của 80% hành vi lớn quá làm tốc độ dân chủ chậm theo. – Làm sao mà nhanh được, mình. Nhé, em không phải người sáng tạo như mình nhưng em đọc nhiều xem nhiều em cũng biết, người sáng tạo chầm chậm làm ra một tác phẩm từ bao nhiêu nôn nóng, thăm trầm, tinh túy. Người không sáng tạo như bọn em lại cho mình là Thượng Đế, liếc mắt qua là có thể kết luận về toàn bộ tác phẩm ngay. Mình vừa nói xong còn gì, điều kiện nhìn nhận sòng phẳng với lại giới hạn năng lực của mỗi người khác nhau. – “Em không phải người sáng tạo như mình” với chả “bọn em”. Ái chà, duyên không. – Hi hi. – Ừ, đúng là văn mình vợ người. Anh thấy đến với một tác phẩm cứ như thực hiện một cuộc hôn nhân. Thường là đầy may rủi. Hắn thèm một cơn lá nữa. Thèm tóm ngẫu nhiên một chiếc lá nữa. Thèm một hơi ấm bên ngoài nữa. Nhưng gió đã lặng. Những nét phẩy cũng dần thưa thớt. Chỉ còn hắn với niềm im lặng của kí ức, của dòng chảy tư duy. Mình đang ở đây nghĩa là sao? Sao bỗng dưng mình lại ở đây? Nghĩa là sao? Nghĩa là sao? (còn nữa)