THƯ ĐỘC GIẢ Nam Le: "bất đồng chính kiến do trí tuệ và trải nghiệm thực tế chênh lệch nhưng ad vẫn yêu các bạn" -- wow, em không nghĩ là khi đã có statement kiểu này thì còn có thể opening cho bất cứ cái nhìn nào khác nữa không. Hơi khó. Khi đảng ta đã là đạo đức, là văn minh. Anh viết bài này (khá dài) cũng là từ góc nhìn của một người dùng phương tiện cá nhân, đang sống cùng một môi trường giao thông thảm hại, mà vì BRT, còn phải ở trong một môi trường (tạm thời) thảm hại hơn. Một trong những luận điểm của anh là "Khi giao thông còn ùn tắc thì đừng để trống một mét đường nào", sau đó khi có người so sánh với Seoul thì anh là họ có 3,4 làn khác cho ô tô. Em VD thành phố em đang ở vậy, nhỏ xinh thôi, dân số chắc độ 1/10 Hà Nội. Thành phố cũng có một số tuyến bus xương sống được đặc quyền làn riêng. Không có ảnh chụp lúc "tắc đường" nên e đành lấy Google Maps. Không phải chỗ nào ô tô cũng còn 2 làn khác, nhiều khi đường hẹp thế này: bus chiếm mất 50% diện tích mặt đường, mỗi chiều. Lúc cao điểm nhất chỉ có khoảng 7-8 chuyến/giờ nên. Đi làn ô tô nhích từng chút một nhìn sang làn bus gần như lúc nào cũng sẽ thấy trống thừa thãi thênh thang, "phí quá". Và không phải lúc nào nó cũng như trong ảnh GG maps đây. Lúc cao điểm, ô tô sẽ nối dài hàng một, làn bus sẽ vẫn trống. Đoạn gần quảng trương trung tâm ấy, có thể là người ta sẽ mất 10p hoặc hơn để đi cái 1-2km vốn bth chỉ mất 1p. Nhưng có những xứ không chỉ là con người mà cả chó, mèo, bồ câu cũng yên bình và thảnh thơi hơn những xứ khác. Tất cả đều quen, không ai lấy làm phiền lòng, nếu bực mình, đừng chọn đi xuyên qua nội đô mà chọn đường vòng hơn hoặc vành đai. "Nhớ rõ nhé: Chống đối nhân danh phương tiện công cộng để làm ẩu". OK. Nhưng em đồng ý với nhiều ý kiến của Bach Quang Vu, rằng với kiểu VN hiện nay khi đã có quá nhiều xe máy, dọn dẹp đống di sản của một thói quen xe máy ăn sâu, của cả một nền-kinh-tế-2-bánh không phải đơn giản. Nó đúng là bài toán gà- trứng. Sự cơ động của xe máy làm người ta càng ngày càng tùy tiện, lười đi bộ, 500m trở lại cũng không đi bộ, và lười sử dụng phương tiện công cộng. Mọi thứ ẩu tả, tạm bợ, nhếch nhác sẽ còn chừng nào VN còn văn minh 2 bánh như bây giờ. Khi mà người ta còn thấy 2 bánh đến được sát cửa nơi người ta cần đến thì lượng xe máy còn tăng khủng khiếp và còn càng bóp nghẹt không gian cho giao thông công cộng, cho dù giao thông công cộng có tử tế lên thế nào. Chỉ có 1 cách là làm quyết liệt, hi sinh hẳn 1 bên, vậy thôi. Anh còn nói, mục Góc nhìn cũng như nhiều bài của Hoàng là kiểu nịnh tai, ngày mai lại thế. Em cũng đồng ý, thậm chí nhiều bài còn hơi hướm mị dân. Nhưng những ý này thì cũng kiểu teen teen hồng tím không hơn, vì nó không đi đến đâu cả: "Nếu con cháu của chúng ta thông minh và có trách nhiệm mà nền tảng tạo ra điều đó chính là chúng ta thông minh và có trách nhiệm, họ sẽ đi lại trên đường sá đủ cho mọi loại phương tiện, sáng sủa, linh hoạt và an toàn hơn hiện nay rất nhiều do chúng ta tạo ra và do họ cải tiến. Đó là quyền đi lại bình thường và tự do sử dụng phương tiện đi lại, miễn là đi đúng luật, chứ không cần có sự ưu tiên hay cấm cản loại xe nào." Sáng sủa, thông minh, linh hoạt, an toàn, -- tập cụm từ favorite của Ad. Đấy là ước muốn, chứ không thấy bóng dáng của "như thế nào". Anh có thể nói là "Anh cút xuống cho người làm được việc lên khi anh ngu đã", tuyệt vời, một cái view Utopia không thể đẹp đẽ hơn. Cho dù có thể "trăm năm nữa đâu còn chính trị", nhưng một khi còn nó cũng doesn't work that way. Thứ 2, giả sử là cút xuống cho người làm được việc lên, em cũng tò mò muốn biết những ý tưởng của thế hệ đầy năng lượng, đầy ý tưởng, đầy thông minh, đầy sáng tạo là gì. Ý tưởng rốt cục không phải là tất cả, mà là đạo đức, thái độ với công việc, và đặt high standard cho mọi việc. Toàn những thứ có vẻ không tưởng khi truy mãi lên cái trạng thái deadlock này thuộc về thể chế. Lộ trình xịn hóa public transport, làm dày hơn network BRT hiện nay, cải thiện cả giao thông tĩnh, và hi vọng, 20 năm nữa, dẹp được xe máy là một lộ trình đúng, dù có đau đớn để đến thế giới văn minh. Anh đi ô tô, đó đã là một privilege, một tiêu chuẩn đi lại cao hơn, văn minh hơn giữa cái xứ một ngày nhiều người ra khỏi nhà và không về này (ít ra nếu có tai nạn, anh là người ngồi ô tô sẽ an toàn hơn). Anh đã gặp nhiều chuyện bực mình khi tham gia giao thông, em nghĩ anh sẽ không nói kiểu vấn đề không phải xe máy. Cá nhân anh thì dù đi bộ đi xe đạp xe máy cũng sẽ văn minh an toàn, nhưng bọn ngu, bọn ẩu, bọn lười, bọn bố láo, thì quá đông. Cộng với lực lượng thừa hành pháp luật bựa, thì người tử tế cũng không giữ nổi sự tử tế, không trách họ được, cuối cùng tất cả kéo nhao vào vòng hỗn loạn. Em cũng không tin vào "họ sẽ đi lại trên đường sá đủ cho mọi loại phương tiện" + "quyền tự do sử dụng phương tiện đi lại, miễn là đi đúng luật, chứ không cần có sự ưu tiên hay cấm cản". Không gì trên đời không có mức ưu tiên khác nhau. Văn minh đến giời thì cũng chỉ đến cách là đi làn nhanh hơn, vắng hơn thì chip gắn trên xe sẽ charge tiền nhiều hơn. Giao thông, cũng như các công trình công cộng (cầu, đường), là loại hình bao giờ cũng cần sự đầu tư công và can thiệp từ nhà nước (để tự thì chả bao giờ có). Và public transport, phải có bảo hộ, thì mới chập chững được, qua một cái ngưỡng, tự nó sẽ trở nên self-sustainable. Năm 1967, Thụy Điển đổi thành công từ đi bên trái đường sang bên phải đường. Chả có dân nào thích sự thay đổi: kết quả trưng cầu 83% phiếu chống. Nhưng chính quyền vẫn làm. Mỗi người định nghĩa thành công là như thế nào, có người sẽ nói là đi bên trái vẫn hoàn toàn sáng sủa, an toàn, thông minh, kệ mẹ toàn bộ châu âu xung quanh (trừ UK) đã đi bên phải, bọn thông minh sẽ có giải pháp để switch qua switch lại. Anh có thể xem hình ảnh hỗn loạn của ngày đầu tiên thay đổi, thậm chí có cả tai nạn. Dù sao họ đã làm được. HN dù mọi thứ vẫn đang lởm, do triển khai còn phập phù, chưa đồng bộ (riêng đoạn chạy tiến độ cho kịp ra mắt là thấy quality sẽ ko tử tế rồi), cộng với ý thức kém + chống đối, nhưng nếu không làm thì sẽ không bao giờ làm, không bao giờ có sự thay đổi, mãn kiếp là một thủ đô với thể trạng giao thông bệnh hoạn ung thư gần như tuyệt đối. Em không nghĩ là chính quyền không nghĩ được làm như nào thì tử tế, họ làm bựa "hợp thức hóa, dán mác BRT, rửa tiền WB", là một nhẽ, nhưng một nhẽ khác là thái độ và ý thức của mọi người. Em chắc không được tiếp xúc với thế giới văn minh và đủ trải nghiệm từ nhỏ, nhưng cũng cố biên dăm dòng tham luận. Dạo này thấy Ad kêu ca giao thông nhiều, thương. Tất nhiên đối tượng là "bọn ngu", ngu từ thằng design, quy hoạch đô thị, đến công an xấu xa, lười biếng. Tất nhiên không ai đọc, trừ các fan thông minh cute của Ad, nhóm đối tượng 99% là đi lại tử tế và cũng chỉ là nạn nhân, và sau đó cũng không có gì thay đổi. Chúc Ad năm mới mạnh khỏe, an toàn, ko phải suffer nhiều nữa từ giao thông lởm của HN. * Ad: Vẫn opening mọi người mới đối thoại thoải mái như vậy mà :" p Việc đi chậm ở nơi em sống không hẳn gọi là ùn tắc và nó không diễn ra trên mọi con đường. Người đi chậm có thể tận hưởng thêm cảnh đẹp, nghe nhạc với việc giữ khoảng cách ý tứ từ những xe phía sau. Nó khác việc liên tục bị cảm giác nguy hiểm, tranh giành khi đường ùn ứ các loại phương tiện, bị ép sát, tạt đầu, đè đầu, còi. Hoàn toàn chính đáng khi lo sợ BRT đang triển khai không chuẩn làm 2 con đường huyết mạch song song thêm tắc nghẽn sẽ trở thành thảm hoạ nếu "sản phẩm chưa chuẩn đã đòi mở chuỗi". Ad nói đến trí tuệ và trải nghiệm khác biệt vì nó đúng vậy. Ad hình dung giao thông như một dòng muông thú đi lại, một đàn cá bơi cần những con đầu đàn định hướng để tạo nên trật tự chứ không dùng tư duy cấm phương tiện. Nhiều năm nay Ad trực tiếp đi lại nhiều tiếng mỗi ngày trên đường sá ùn tắc của Hà Nội, trực tiếp quan sát BRT những ngày gần đây, đó là sự khác biệt về thông tin thực tế. Cực kỳ khó cấm xe máy, phương tiện thân thuộc của hàng chục triệu người. Đó là hành động ăn cướp quyền lợi và tiền của. Hàng chục triệu xe máy sẽ đi về đâu? Cực kỳ khó đi bộ khi vỉa hè không có. Đây là giải pháp vi phạm nhân quyền nhất và khó khả thi nhất khi động đến bát cơm của hàng chục triệu người. "Chỉ cần cấm xe máy", nghe vô cùng tàn bạo và ngu ngốc. Giải pháp đơn giản hơn Ad đưa ra là phân làn và có CSGT thường xuyên chạy trên đường gương mẫu, xử lí gọn gàng. Có khoảng 20 xe chạy gương mẫu liên tục khắp các nẻo đường. Khi cần, nhắc nhở lịch sự, thông minh, chính xác bằng loa. Mỗi xe có 3-5 đồng chí. Đoạn nào, cần xuống xe xử lí chỗ ùn tắc, xe không tuân thủ sẽ xuống xử lí nhanh, chờ lượt xe sau để lên đi tuần tiếp. Đó mới thực sự là bus nhanh của cớm. Bus nhanh của cớm chạy thoáng thì sẽ thoáng hết. Khi ý thức người dân còn bon chen như muông thú, cần những con đầu đàn có ý thức chạy trong đàn như vậy mới giải quyết được vấn đề ý thức. Khi đó, xe máy hoàn toàn không còn là vấn đề. Với diện tích đường hiện nay, đi có ý thức hoàn toàn chỉ bị ùn tắc nhỏ, còn lại, vẫn thênh thang để lắp thêm hạ tầng, phương tiện công cộng. Nhưng lắp trước khi điều tiết được việc đó sẽ làm sức ép lên giao thông nặng nề hơn. Nếu em đọc kỹ các bài viết về giao thông và các ý tưởng của Ad, em sẽ thấy nếu Việt Nam làm vậy thì sẽ nhanh có mô hình giao thông và ý thức giao thông tốt như nơi em đang sống hơn :" ) "Nếu con cháu của chúng ta thông minh và có trách nhiệm mà nền tảng tạo ra điều đó chính là chúng ta thông minh và có trách nhiệm, họ sẽ đi lại trên đường sá đủ cho mọi loại phương tiện, sáng sủa, linh hoạt và an toàn hơn hiện nay rất nhiều do chúng ta tạo ra và do họ cải tiến. Đó là quyền đi lại bình thường và tự do sử dụng phương tiện đi lại, miễn là đi đúng luật, chứ không cần có sự ưu tiên hay cấm cản loại xe nào." Bởi vì ông kia nói đến thế hệ tương lai. Khi đã tư duy về tương lai, tại sao không được hình dung về một tương lai xịn hơn, tự do hơn cho cá nhân khi chắc chắn nước ngoài là như vậy với Facebook, với Tesla... mà cứ vẫn dùng tư duy hy sinh, cấm cản. Đó là mặc định người trẻ sẽ tiếp tục kém, sẽ tháo gỡ vấn nạn theo cách kém hiệu quả của người kém. Khi thế giới đang ngày càng cân bằng về cơ hội cho những người giỏi, một thế hệ thực sự tập trung lao động và trung thực trong nghề nghiệp có thể tạo nên một nền tảng xã hội cao hơn trước nhiều lần. Khi Ad nói những người kém cút xuống nhường cho người giỏi là Ad tin rằng việc đó đang diễn ra ngày một nhanh. Nhưng khi họ còn ở đó thì những gì họ nhân danh văn minh như BRT sẽ rất khó thực lòng và dễ dàng ủng hộ sự không hết lòng đó mới dễ gây thêm vấn nạn. Đó là lí do BRT chỉ là một cái tên, người làm BRT và làm cụ thể như thế nào mới là việc quan trọng và cần quan sát thực tế. Điều Ad đang hoài nghi là ý thức nhà nước với những bất cập cụ thể trong cách tư duy trước khi triển khai và trong thực tế triển khai. Em mới đang không nhìn thẳng vào vấn đề khi bỏ qua việc giám sát hành vi của những người khó "cút đi" và quay sang đổ lỗi cho ý thức người dân, cho người đi xe máy là thứ chỉ có thể thay đổi hiệu quả khi ý thức nhà nước tốt. Và em nghĩ không ai đọc trừ những Fan thông minh của Ad là hơi chủ quan. Những điều này sẽ có những tác động không nhỏ đến ý thức xã hội đâu :" )