Bạt : Hồi đó là 7M hay 8M? Không nhớ rõ. Những con số ấy cũng không quan trọng. Chỉ nhớ ấy là một thời hồn nhiên và tươi đẹp. Hồn nhiên và tươi đẹp quá đi chứ. Tưởng như đệ nhị thế chiến kết thúc, chiến tranh Việt Nam qua đi, thế giới biết thế nào là phát xít, là bom nguyên tử, là hố chôn người, là chất độc màu da cam, là chia li, là hận thù... sẽ hãi mà cùng tiến tới kỷ nguyên hoà bình. Tưởng như tất cả đớn đau đã là quá khứ. Lúc đó nhỏ và ở một môi trường yên ổn quá, đâu biết đến những chuyện vượt biên năm 75 (hồi 5, 6 tuổi cũng nghe loáng thoảng chuyện người vượt biên lênh đênh đói khát ăn thịt lẫn nhau nhưng cứ tưởng họ đi du lịch thôi). Lại càng không biết đến xung đột tôn giáo, sắc tộc, lãnh thổ; nội chiến, phiếm loạn, khủng bố; độc quyền, tham nhũng, quan liêu; mị dân, chính trị và cấm bàn chuyện chính trị... Những cái đó kéo theo tất cả những thảm trạng khác. Hồi đó hãi nhất có lẽ chỉ là bị điểm kém hoặc bị ghi vào sổ ghi đầu bài suy ra mời phụ huynh đến suy ra về bị nằm sấp xuống hoặc bố mẹ buồn. Những bài học lịch sử chỉ đơn thuần là một qui trình học thuộc lòng liên quan đến điểm số. Môn lịch sử nghe như có vẻ gì cũ kỹ, ám bụi và đã hoàn toàn thuộc về quá khứ. Và chỉ để tự hào. Nó không được dạy để con người cảm thấy nỗi đau của tha nhân. Có lẽ phần nào vì nhiều cái không biết được liệt kê phía trên mà hồi đó hồn nhiên và hạnh phúc. Hồn nhiên và hạnh phúc như vầy... Thú vui lớn lao nhất của bọn Hưng-Linh là rượt đuổi và choảng nhau trong những giờ ra chơi và sinh hoạt ở phòng bán trú. Sở dĩ gọi là bọn Hưng-Linh vì đây là hai đứa cầm đầu phe đuổi-bắt với những triết thuyết biện minh cho lựa chọn của mình. Hưng thì muốn dập tắt hay ít ra cho bọn nhỏ con, ngông cuồng, nổi loạn một bài học về sức mạnh và sự tuân thủ phép lớp. Linh thì muốn cho tên tổ trưởng Hưng ngựa xấu hổ vì mang tiếng là ngựa nhưng luôn chạy chậm hơn bọ cạp. Cần cho hắn hiểu là bắn lén sau lưng anh em, suốt ngày ghi chép rồi méc cô là việc phải trả giá rất đắt. Phe Hưng có Hưng ngựa, Minh bàn cuốc, Nghĩa cáo, Khánh sọ, Sơn xì, Hoàng béo, Cường Ái... Phe Linh có Linh bọ cạp (hoặc Linh Mông Cổ), Hoài Nam, đôi khi thêm Bình Minh và hầu như chỉ có thế. Thi thoảng Tạ tấn là một thằng nghịch ngầm thủa đó ngồi ở tít cuối dãy bên kia cũng hứng lên thì theo bất kể phe nào. Với nó, không có chính nghĩa, chỉ có cái đem lại sức thuyết phục, sức hấp dẫn. Và nó thường bị thử thách lôi cuốn nên nó hay đứng về phe ít, may cho Linh bọ cạp. À, hình như còn Giang cẩu, phụ trách vấn đề ăn trưa của lớp, là thằng bạn tốt có lần nhổ giúp Linh bọ cạp một mảnh thuỷ tinh găm vào gót chân do làm thủ môn trước giờ thi học kỳ. Chả nhớ nó thuộc phe nào. Thằng này có tật hay cắn anh em. Mà người ta hay nói yêu nhau lắm cắn nhau đau. Có thể nó ở phe kia để được cắn Linh bọ cạp. Tuyến lươn cũng là một thằng máu chiến nhưng mãi về sau nó mới xuất hiện và là ma mới cần giữ kẽ một thời gian nên chỉ kịp tham gia các trò đập lộn tung tăng trên phòng bán trú mà không một thằng con trai nào tránh khỏi. Cứ chuông reo là cuộc rượt đuổi bắt đầu. Trước đó vài phút, cả bọn đã chuẩn bị tư thế xuất phát. Không hiểu bố ngựa điên có làm ở nhà máy sản xuất thước kẻ không mà ngày hôm trước nó vụt phe quân thù gẫy thước mica là hôm sau lại có ngay cái mới. Hành trình trốn chạy bất tận: Quanh lớp, quanh sân trường, vườn cây, nhà vệ sinh, khắp các dãy nhà A, B, C, D bao gồm cả hàng trăm bậc cầu thang. Là chạy loạn nên phe chạy ai lo phận nấy, hàng ngũ chỉnh tề càng dễ bị tóm trọn ổ. Chạy không có đích, tất cả lòng vòng trong một ngôi trường đủ rộng cho bọn trẻ chạy, đích chỉ là chuông reo và phải trở về lớp học. Trong phe đuổi thì đáng sợ chỉ là Khánh sọ, Hưng ngựa, Giang cẩu, Cường ái. Bọn này khi bắt được địch thì dám ra tay hành hạ. Rơi vào tay Giang cẩu và Cường ái thì còn vùng ra chạy tiếp được. Lọt vào hai gọng kiềm của Khánh sọ và Hưng ngựa thì chết cứng. Bọn đuổi còn lại hôm nào dũng cảm xuất thần cũng chỉ dám ôm chặt đối thủ đã mệt lả và kêu ầm lên để Khánh sọ và Hưng ngựa đến tóm cả bọn giải về giữa lớp đánh hội đồng. Về phần bọn chạy thì chỉ lo né Hưng ngựa và Khánh sọ, còn lại, gặp bọn Nghĩa cáo, Minh bàn cuốc... lẻo khoẻo thì cứ tà tà nhẩn nha. Thậm chí, còn tranh thủ đuổi đánh. Bọn Nghĩa cáo, Minh bàn cuốc... về sau rút kinh nghiệm chỉ chạy sau Khánh sọ và Hưng ngựa rồi đánh hôi lúc đối phương đã bị tóm. Cái trò đê mê nhất của bọn Linh bọ cạp là đang bị đuổi chợt quay phắt lại, lao vào giữa Hưng Ngựa và Khánh sọ, thình lình lách sang một bên và tiện thể quại cho mấy chú lâu la phía sau một quả. Trò này thật sảng khoái nhưng rất tốn sức và làm bọn kia bị chọc đâm cáu mà ra đòn mạnh hơn. Hầu như hôm nào hai đồng chí Hoài Nam và Linh bọ cạp cũng bị giải ra trước lớp. Chửi bới (không bậy), tuyên ngôn, la hét, giẫy giụa, đánh trả om sòm. Rồi thân tàn ma dại về chỗ học tiếp. Để nôn nóng chờ giờ ra chơi tiếp theo. Háo hức chờ buổi hôm sau... Đó là trò thú nhất. Còn biết bao trò khác bên lề. Trò mà bọn con trai cả lớp hay chơi với nhau là suvê. Chỉ là đuổi bắt đơn thuần, cũng khắp trường, sầm sập sầm sập, bụi bay mù mịt nhưng không có tra tấn, đánh đập. Trò dã man và phê nhất trên phòng bán trú là oẳn tù tì rồi giữa mùa hè, trùm hết chăn chiếu lên thằng thua để cả bọn nhảy đè lên. Cơ cấu phòng bán trú thì là thế này: Hồi đó học sinh trường Marie Curie học xong buổi sáng thì về phòng bán trú cất đồ, đi ăn cơm trưa ở nhà ăn rồi về đó ngủ. Ngủ dậy thì tự học, tự quản. Hết giờ tự học, chừng 4 rưỡi chiều, mới được về. Cuối phòng bán trú có cái dây phơi khăn mặt. Còn lại là một dãy phản dài để ngủ cộng với một chồng ghế nhựa. Giờ tự học, học sinh quây ghế ngồi quanh phản, đặt sách vở lên mặt phản. Không gian thoáng và giản dị. Thế là đủ. Thủa nọ, Linh bọ cạp có sáng kiến góp sách lại làm một thư viện và đầu têu mang rất nhiều truyện tranh đến. Bọn con trai cũng đồng tình. Truyện hấp dẫn quá, giờ chơi thì ít, đứa nào cũng muốn mang về nhà đọc. Duy trì được hai tuần thì thư viện còn lại mỗi cái bao tải rỗng. Về sau Linh bọ cạp thấy ở nhà mình có cuốn truyện khá huyền ảo về địa chất của bố Sơn xì. Bây giờ thì chả thấy đâu nữa. Lâu lâu, trường giàu lên, bỏ phản đi, trang bị mỗi phòng sáu giường hai tầng, mỗi đầu giường có đóng một cái bàn gấp nhỏ, kéo lên, móc quai sắt vào là đặt sách vở viết được. Thế là nảy nòi ra cái trò nhảy từ nóc giường này sang nóc giường kia. Vừa đánh nhau vừa nhảy. Nghĩ lại thấy quả là kỳ tích khi chả có chuyện gì ghê gớm xảy ra. Lớp M được phân ba phòng bán trú. Phòng 1, phòng 2 thuộc về hội con trai. Là lớp toán nên mỗi năm chỉ có 6, 7 cô nàng. Họ ở phòng 3, chung với con gái lớp bên cạnh. Hồi ấy chủ trương của Linh bọ cạp ham chinh chiến là cóc cần con gái. Ngoài một vài thời điểm xao xuyến thơ thẩn trong năm thì còn quá nhiều trò khác để bận tâm. Có lần, bị cô Thu Anh phạt bắt sang ngủ phòng 3, Linh bọ cạp bảo chật quá, cô bảo cho ngủ dưới gậm giường, Linh bọ cạp bảo em sợ các bạn ấy đái dầm lắm. Tha. Có lẽ vì cái thời thế giới chỉ đàn ông ấy mà Linh bọ cạp lớn lên mắc bệnh nhát gái siêu trầm trọng. Sự kiện sôi động và có qui mô lớn nhất là cuộc chiến dai dẳng giữa phòng 1 và phòng 2. Dân phòng 1 sang phòng 2 chơi bời hoặc ngược lại thi thoảng lại hớt hải chạy về, mồ hôi đầm đìa, tóc tai mướt mả, thân thể bầm dập. Thế là đại quân được huy động xông vào phòng nhau chiến. Bên tấn công lăn xả vào còn bên thủ đứng trên giường tay lăm lăm đủ mọi thể loại gối, chiếu, chổi... sẵn sàng đập xuống túi bụi. Kể vậy có khi khiến vị nào đó sợ. Học sinh mà thế thì có mà loạn. Trên đời lại có cái trường nào học sinh khát máu thế ư? Giáo viên đâu? Kỷ luật đâu cả rồi? Phải trung thực mà nói thế này. Có lẽ nơi ấy ở giai đoạn ấy là một trong những nơi mà học sinh được chăm sóc, quan tâm tử tế nhất. Kỷ luật khá là rất gắt gao. Mất trật tự ba lần là ghi vào sổ ghi đầu bài. Ghi vào sổ ghi đầu bài ba lần là mời bố mẹ. Mời bố mẹ ba lần là có nguy cơ bị đình chỉ học hành. Chưa kể phải luôn nhớ đeo khăn quàng đỏ, không được nhảy, trèo qua lan can; không được nói bậy, gây gổ... Trên lớp có lớp trưởng lớp phó, tổ trưởng tổ phó, về phòng có phòng trưởng phòng phó theo dõi chấn chỉnh nhau rất sít sao. Thứ hai đầu tuần là giờ chào cờ xếp hạng thi đua các lớp, nêu gương xấu gương tốt rồi về lớp sinh hoạt báo cáo tình hình một tuần, thưởng phạt phân minh. Có một chuyện như vầy được nêu trước cờ: A ngồi sau chọc bút vào lưng B, B quay lại bảo: ?oMày thích chiến à??. Thế là gọi hội đánh nhau, may mà công an phường giải quyết kịp thời. Thầy hiệu phó kết thúc buổi chào cờ rất chậm rãi: ?oChiến là tên bố bạn A?. Mặc dù được giáo viên chăm lo đến từng bữa ăn, giấc ngủ nhưng học sinh vẫn có thế giới riêng của chúng. Và hơn hết, các trận chiến ấy chỉ toàn nụ cười. Nếu có nước mắt thì chỉ là đôi khi một thằng va đầu vào miệng thằng kia, mếu máo và nhăn nhở. Cũng có khi vỡ kính cửa hoặc đám trưởng phòng phó phòng bỗng dưng mất hứng đánh nhau, bị làm mất tập trung học hành mà đâm cáu méc cô. Cô cũng tâm lí thừa hiểu cái tuổi hiếu động của bọn nhóc nên những hình phạt hay kỷ luật thời đó thường chẳng để lại ấn tượng gì. Riêng mấy chú cán bộ phòng như Nam Thành ốc nhồi hay Khánh sọ (chú này nổi tiếng cục súc mà hồi đó lại hay viết truyện cười với làm thơ gửi báo Hoa Học Trò nên đầu óc không bình thường) thì đôi khi bị cả bọn tẩy chay cũng uất lắm. Một truyện cười được đăng Hoa học trò của Khánh sọ: ?oỞ lớp tao có một huyền thoại. Ai vậy? Thằng Thoại đen chứ ai?. Bọn con trai bảo chả có gì buồn cười cả, cù cũng chả cười. Khánh sọ bảo bọn mày chả hiểu cái thâm thuý gì cả. Huyền là đen, người ta hay nói chó huyền đề, bây giờ tao dùng cho người. Khánh sọ là kẻ thù truyền kiếp của Linh bọ cạp. Từng đánh nhau tranh chỗ trên xe buýt, đá nhau như Jakie chan giao đấu với thằng cao kều trong ?oWho am I? ở gần gốc cây bằng lăng cách nhà vệ sinh nam chừng 7,5 mét chếch về bên trái một góc 60 độ. Kết quả là hai thằng đều sưng ống đồng. Gay cấn nhất là lần Linh bọ cạp vác ghế nhựa định choảng Khánh sọ trong giờ tự học. Chả nhớ nguyên nhân hồi đó thế nào nhưng còn nhớ khi ấy, Linh bọ cạp đều coi những hành động của mình là rất chính nghĩa. Bị cô Thu Anh gọi ra bảo độ này em thay đổi nhiều lắm, quần áo mặc cũng rất bất cần. Linh bọ cạp thời ấy ai cho mặc gì, vớ được cái gì thì mặc nấy, biết hình thức là quái gì đâu. Giai đoạn ấy bỗng đôi khi thích bỏ giờ tự học ở phòng bán trú sang phía phòng nội trú cuối hành lang của mấy thằng đoạt giải toán quốc gia hồi lớp 6 lặng lẽ và toát lên một vẻ hiền lành tử tế. Làm bài tập với bọn nó, ngồi xem bọn nó xoay rubic 6 mặt hoặc tranh thủ ngủ bù trong không khí thoáng đãng, yên bình. Thế mà bọn cán bộ phòng cũng méc. Chả biết giải thích thế nào, nước mắt Linh bọ cạp rơi lã chã. Cô Thu Anh bảo: Con trai mà cũng khóc nhè. Hồi ấy khóc thì khóc thôi chứ có muốn khóc đâu. Khánh sọ bảo đi khám bác sỹ nói tim nó ở bên phải, chả đứa nào tin, nhưng cũng khá là ghen tị, giờ cũng không biết thực hư thế nào. Họp lớp, Khánh sọ trông chững trạc trong bộ quân phục, siết tay Linh bọ cạp càng lớn càng dặt dẹo rất chặt, tương lai cu cậu là làm bác sỹ quân y. Chắc ổng đã tự chữa khỏi máu văn nghệ. Trở lại với thú vui lớn nhất, đuổi nhau toàn bị bắt, cũng uất. Nhưng phe Linh bọ cạp chưa nghĩ ra cách gì. Một hôm, thầy văn dậy thơ Đường luật. Linh bọ cạp bảo: Tớ cũng làm được. Giang cẩu khích: Giỏi thì làm đi. Thế là làm ngay hai bài. Một bài như sau: Hoàng Giang lúc xỉn lúc khướt say Hết tiền thì hắn lại đi vay Không cho ta cứ ăn vạ đấy Được tiền hắn lại phóng đi ngay Suốt ngày trong bụng toàn rượu trắng Hắn uống thêm vào chết sặc ngay Ôi tên Giang thật đáng thương thay Xuống âm ti rồi vẫn còn say Mấy hôm sau, học Truyện Lục Vân Tiên. Nghe thú hơn Truyện Kiều vì ngôn ngữ dễ hiểu. Khoái nhất là đoạn: ?oVân Tiên đứng lại bên đàng-Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô-Kêu rằng bớ đảng hung đồ-Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân?. Quá đỗi dân dã và hồn nhiên! Mai này đọc đâu đó thấy phê cụ đồ Chiểu bắt Vân Tiên hủ nho: ?oKhoan khoan ngồi đó chớ ra-Nàng là phận gái ta là phận trai?. Hic, trách làm sao được, lí tưởng của kẻ sỹ xưa là thế. Coi cái gì là đúng thì theo. Ai mà không tránh khỏi ngộ nhận. Vân Tiên nghĩ thế cũng chỉ là muốn tốt cho Nguyệt Nga mà thôi. Ai dám bảo cái ngộ nhận thành tâm và hồn nhiên trong nghệ thuật là không có gì hay. Nghệ thuật đâu cứ phải là tư tưởng, là chân lí. Linh bọ cạp lại bảo: Tớ cũng làm được. Hoài Nam đồng chí ngồi cạnh lại khích: Làm thử xem nào. Thế là Truyện Ngựa Hưng Điên tồng tộc ra đời. Nga ngố từ đâu chuyển đến, học hành tiến bộ vùn vụt, lại đầy ý thức tránh nhiệm, được bổ nhiệm làm lớp trưởng thay Linh bọ cạp suốt ngày lải nhải xin thôi. Lại nghe loáng thoáng Nga ngố và Hưng ngựa là hai chị em họ. Hồi ấy chưa có cái kiểu cô nàng nào giới thiệu: ?oĐây là anh họ tớ? thì mọi người đều gật gù và cười ý nhị: ?oÀ, ừ, anh họ, con bà mẹ chồng?. Nghe phong thanh thôi, chả ai bận tâm tìm hiểu làm gì. Nhưng thế là đủ cho một cái cớ. Ở thời đó thì con trai bị chế, bị gán ghép với con gái cũng là một nỗi nhục lớn trong đời. Nên Linh bọ cạp quyết định thua võ phe Hưng ngựa thì trả hận bằng văn. Quân tử đấu khẩu không đấu võ. Lớp M còn khối chuyện để kể. Nhân vật nào cũng thú vị. Nhưng có lẽ tạm thôi. Kẻo ảnh hưởng đến uy tín đồng chí nào mai sau ra tranh cử thủ tưởng, tổng thống, cục trưởng cục phân cục... Đêm trước, nghĩ có lẽ nên dứt khoán post cái Truyện Ngựa Hưng Điên cứ nấn ná lâu nay vì lười gõ lên. Chiều, trước khi viết lời bạt, lướt qua talawas.org, chợt thấy một nẻo đường dẫn tới chỗ này: Định không viết nữa, nghĩ thế nào mà vẫn viết.