KHÔNG TÊN 7 nếu ta chết để yên cho ta chết đừng khóc thuê đừng thuê khóc làm gì nếu các người muốn khoe mình đau khổ thì các người cứ việc vãi ra đi đừng ai đến đừng ỉ ôi nhạc sến đừng đám tang đừng xe pháo hoa hòe xin các người rũ lòng thương lần cuối nhưng nếu các người vẫn muốn khoe… gói xác ta vào một manh chiếu rách quan tài kia ngột ngạt quá chừng ta muốn sớm thân xác này tan rữa nhưng nếu các người sợ mang tiếng dửng dưng… đừng chôn ta nơi nghĩa trang chật kín những hồn ma mở dạ hội chập chờn đừng xây mộ mặc mồ ta xanh cỏ sống cô đơn ta muốn chết cô đơn đừng hoang phí cầu hồn ta về nữa đã từ lâu ta quen sống vô hồn mà các người muốn làm gì cũng mặc ta đâu còn cảm xúc với trí khôn hãy mặc kệ mồ ta lạnh lẽo đừng thắp hương đừng quay lại đốt vàng ta đã chết mãi mãi là đã hết hết thật rồi còn chút bóng thu sang… 2001 Ngay lúc này, vẫn có thể viết về rất nhiều những điểm cảm xúc tuyệt vọng. Nhưng nỗi/cơn tuyệt vọng có lẽ không mãnh liệt như xưa. Cái mãnh liệt của tuổi thiếu niên/thanh niên có quá nhiều năng lượng, không phải không có điều kiện điều tiết chúng, nhưng không biết những phương pháp để điều tiết chúng. Những điều đen tối chỉ gặp trong phim ảnh, sách báo tiến lại gần mình… Những cú sốc đầu đời khi nhận ra mình quá nhỏ nhoi trước những thế lực đen tối ấy trong cuộc đời, trong ẩn ức và ý thức hệ của mỗi con người. Những chạm va thô bạo của cuộc sống không còn ở ngoài mình như thuở còn thơ, nhất là những chạm va bằng ngôn ngữ. Chúng ngay sát sườn và làm đau đớn. Chỉ có thể chạy trốn những sự đau đớn bằng cách vờ đẩy chúng ra khỏi mình cũng bằng ngôn ngữ, bằng ý niệm. Và thế là, buộc phải cô đơn. Cô đơn như một cứu cánh. Cô đơn nhưng vẫn phải nhận biết. Nhận biết như một thứ phản xạ tự nhiên. Nhận biết vẫn luôn tiếp tục làm đau. Và thế là phải tiến lên một cấp độ khác của cô đơn: tuyệt vọng. Tuyệt vọng như một liệu pháp ý niệm. Ta tuyệt vọng rồi, ta đâu còn biết đớn đau. Trịnh Công Sơn cũng đã dùng đến liệu pháp ý niệm này: “Hãy đi đến tận cùng của tuyệt vọng để thấy tuyệt vọng cũng đẹp như một bông hoa”. Cứ thế, đến một lúc nào đó, cô đơn và tuyệt vọng không còn là cái gì kinh khủng. Khi nó không còn kinh khủng, đầu óc bắt đầu thoáng dần ra để nhận thấy sự yếu đuối, sự đổ lỗi và sự thiếu nỗ lực của bản thân. Bản thân ta cũng chẳng phải cái gì trong sáng và tử tế quá. Tuổi trẻ tràn trề năng lượng đến mức sẵn sàng chết nhưng lại chưa đủ từng trải để sẵn sàng sống. Khi đã có sự thân quen nào đó với tuyệt vọng, hận thù còn lại với cuộc đời không do nó làm đau mình mà là làm đau những người khác, và sự làm đau đó gián tiếp làm đau mình. Hận thù cuộc đời vẫn còn vì quá ít người lớn nhận ra phải dạy cho những đứa trẻ sự điều tiết năng lượng và tạo những môi trường cho chúng thực hiện những sự điều tiết (sân chơi). Để lớn lên, chúng quen hơn với cô đơn, tuyệt vọng. Để chúng có thể hiểu những người cô đơn, tuyệt vọng, học được thêm những cấp độ điều tiết của họ. Để những ẩn ức, những xung năng làm ác dịu đi. Để rồi, chỉ có thể trả thù cuộc đời bằng chính những câu hỏi, cái cười trước con người, bằng sự đòi hỏi những bộ luật cũng như môi trường văn hóa văn minh hơn. Bằng sự giận dữ, bùng nổ trong sáng tạo. Và bằng sự tha thứ mỗi ngày một mãnh liệt hơn. Nếu như một kẻ cô đơn, tuyệt vọng có quyền tha thứ… KHÔNG TÊN 18 thôi nhìn trời thôi nhìn đất tại sao không nhìn vào mắt người khép mắt lại, nâng bàn tay tay mềm run là ta biết em cười… lại ngồi nơi khung cửa khác thời gian lác đác lác đác dưới nền xi măng xơ xác con ve giẫy giụa ngoi lên… lại ngồi nơi khung cửa khác nhìn những khung cửa vắng người… thời gian ngưng thời gian chảy thời gian bùng thời gian cháy… sắp ngồi nơi khung cửa nữa thời gian tan thời gian rữa kể cả mắt kể cả tay vô ích đã hết thuốc chữa… 2001 Thời điểm tuyệt vọng rực rỡ đó và thời điểm hiện tại, không có sự cao hơn hay thấp hơn nào cả. Chỉ là những khoảnh khắc nghệ thuật và những cách biểu hiện những đề tài khác nhau. Nếu có điều gì khác đi, chỉ là sự tăng kỹ năng điều tiết những bức xúc của mình trong chính những hành vi sống để chúng đỡ làm tổn thương hơn, đỡ làm tổn thương chính mình hơn. Ở đây, cũng phải nói đến những sự “gặp gỡ” tạo ra nhiều sự giải tỏa như với Bùi Giáng, Milan Kundera, Yehuda Amichai, Haruki Murakami, Yann Martel, Dostoyevsky,Thích Nhất Hạnh, Thomas L. Friedman…, những người bạn mới trên mạng và ngoài đời, những sự làm mới những tình bạn cũ… Nhưng nói về tuyệt vọng và tuyệt vọng của mình như thế là rất thiếu…