III. Tại sao lại gọi là “tính thơ” mà không là “tính nhạc”, “tính văn”…? Xin đưa ra một số phân trần, lí lẽ: – Có thể tôi là người thích làm một thể loại có tên là thơ nên có chút thiên vị chăng? Không hẳn. Như những ví dụ tôi đã đưa ra về tính thơ trong cuộc sống, từ “tính thơ”, “chất thơ” thường được (bắt chước nhau) dùng nhiều nhất để mô tả những vẻ đẹp được thưởng thức. – Thơ là cái đẹp tiên phong: + Ai cũng có thể làm thơ, phương tiện làm đơn giản, mở rộng thơ không cần đến quá nhiều công cụ. Bởi vậy, thơ có thể là thể loại nghệ thuật đầu tiên. + Nó là trò chơi giữa tiềm thức và ngôn ngữ – chất liệu đông đảo nhân loại sử dụng hàng ngày. Thơ lợi hại hơn các thể loại khác ở sự gắn bó với ngôn ngữ – phương tiện của tư tưởng. Họa sỹ, nhạc sỹ, kiến trúc sư… có thể truyền tải tư tưởng vào tác phẩm “vô ngôn” của mình, tuy nhiên, sự nâng cấp tư tưởng phụ thuộc nhiều vào ngôn ngữ, cái gần với thơ nhất. Chính vì vậy mà những sự hủy (hủy thói quen sáo mòn trong ngôn ngữ, hủy tư duy theo lối mòn) giúp con người vận động đi lên cũng thường xuất phát từ thơ. Có những sự hủy thói quen đến từ hội họa, âm nhạc… nhưng những tư tưởng hủy thói quen trong thơ thường thường được sớm phổ biến hơn vì thơ thường có thể truyền khẩu (ví dụ như các bài Ca dao nói ngược). Chính vì thế mà trong các loại hình nghệ thuật, những nhà thơ (và gần với họ, nhà văn) thường được “ăn đòn” cũng như tung hô nhiều nhất. – Tôi nảy ra ý tưởng về “tính thơ” sau khi: + Đọc khá nhiều thể loại thơ, xem khá nhiều nhận định về thế nào là thơ. + Quan sát một phần sự biến chuyển của các thể loại thơ, những cuộc tranh cãi phe phái trong những người biết làm thơ và cả những người không biết làm thơ. + Nhận thấy những sự nhân danh mỹ học cực đoan quy kết người khác phản động hoặc chỉ để tự xây tháp ngà và phủ định những tháp ngà hay sự bay lượn khác. + Được mở mang đầu óc với châm ngôn “nơi sự phán xét được treo lại” của Milan Kundera và nhận định của ông về tính thơ trong dòng văn được coi là mô tả cái phi thơ của Kafka. – Cá nhân tôi luôn thấy việc đọc và viết thơ hỗ trợ sự phát triển song song về tư tưởng và cảm giác của con người hơn sự song song này trong bất cứ loại hình nào khác. Nên, xin được gọi nội lực trong các yếu tố Hình ảnh, ý tưởng, tư tưởng, nhạc tính, mạch cảm xúc là “tính thơ”. Trong bối cảnh những gạch đầu dòng vừa rồi, tôi phải bất đắc dĩ phải tạm đặt thơ vào sự phân loại với các loại hình khác để tăng sức thuyết phục cho cách gọi giá trị nghệ thuật là “tính thơ” chứ không phải “tính văn” hay “tính nhạc”, “tính triết”… Gọi là “tính thơ” cũng để nói lên “tính thơ” không phải độc quyền của thể loại thơ. Như những ví dụ về cách gọi các pha bóng đẹp là đầy chất thơ (và những cách thức gọi tương tự không chỉ có trong tiếng Việt), tôi thấy trong tiềm thức văn hóa của nhiều con người trên khắp thế giới luôn có nhu cầu đưa nghệ thuật khỏi tháp ngà thể loại của nó. Văn hóa đọc thơ có vẻ suy giảm nhưng việc gọi tên “tính thơ” cũng không hẳn vì lí do cứu lại thương hiệu thơ. Với cá nhân tôi, thường phải tuân theo cảm giác trong những lúc cần cảm giác, không lí do nào khác đầy đủ hơn khi biện minh cho lựa chọn gọi khái niệm về yếu tính của nghệ thuật là “tính thơ”. Ai có cách đặt tên khái niệm này hay hơn, có lý lẽ thuyết phục hơn hay đưa ra một khái niệm khác rộng hơn, chính xác hơn, tôi cũng sẽ suy xét để có thể gọi theo cách đặt tên mới đó và ứng dụng khái niệm đó. Bạn thấy quan niệm “nghệ thuật là tính thơ” thế nào? Sai lè 0 Chưa hiểu 2 Đúng nhưng chưa đủ 1 Tôi thấy mở mang 0 Tôi thấy mở mang và bắt đầu thực hành 0 Sign in to vote