II. Cấp độ của tính thơ – cấp độ của nghệ thuật Hình ảnh, ý tưởng, tư tưởng, nhạc tính, mạch cảm xúc trong một sự vật/hiện tượng (như sản phẩm, con người, con vật, đồ vật, cảnh tượng thiên nhiên…) càng có nội lực và càng hòa quyện thì cấp độ tính thơ càng cao. Cấp độ nghệ thuật tỷ lệ thuận với cấp độ của tính thơ chứ không theo một số quan niệm cứng nhắc là tỷ lệ thuận với riêng cái bi, cái hài, cái buồn, cái vui cái dịu dàng hay cái phá cách… Nhưng sự hòa quyện này tuyệt đối không phải một thứ lẩu hổ lốn mà phải là sự ăn ý giữa hình ảnh, ý tưởng, tư tưởng, nhạc tính, mạch cảm xúc. Như một đội bóng gôn tôm 5 người mà mỗi yếu tố là 1 người vậy. Một đội bóng gôn tôm cả 5 người đều nổi bật thì xem càng thích. Nhưng nếu chỉ có 1 hoặc 2 người trong đó nổi bật cũng không có nghĩa là đội bóng không đáng xem. Có rất nhiều lúc con người phủ định tính thơ trong cuộc sống bằng một thứ tư duy ấu trĩ, ghen tị hoặc cả hai: Lấy một bộ phận để phủ định toàn bộ tổng thể. Khi một người nói: “Bài thơ này không thấy nhạc (có thể chỉ vì do người đó không thấy) nên không là thơ” có nghĩa là người đó quá áp đặt thơ chỉ có thể là thơ nhạc. Như một hệ quả của sự phủ nhận triệt tiêu và không có khái niệm cởi mở về tính thơ, người đó bỏ sót những tính thơ của hình ảnh, ý tưởng, tư tưởng, mạch cảm xúc… có thể có trong những bài thơ bị người đó coi là không có nhạc. Người đó đã tự ngăn cản sự tự do hưởng thụ của mình và phải nhấm nháp cảm giác hưởng thụ bằng chính những lời phán xét. Duy trì thói quen này là duy trì sự tù đọng thẩm mỹ và nhu cầu phán xét chỉ để giải tỏa. Chỉ có thể kết luận một cái gì đó hay ai đó là vứt đi khi mà 5 yếu tố của tính thơ trong cái đó hay người đó đều mờ nhạt và rời rạc. Nếu 4 yếu tố hình ảnh, nhạc tính, ý tưởng, tư tưởng… đều mờ nhạt, rời rạc mà mạch cảm xúc vẫn còn nghĩa là còn sức sống, còn có thể nêm muối và gắn kết. Chính mạch cảm xúc là linh hồn của một tác phẩm, của một con người. Bởi, vẻ đẹp của mạch cảm xúc phụ thuộc rất nhiều vào cái riêng, sự tự thân và sức lao động. Như vậy, chúng ta có thể mở khái niệm tính thơ ra với tất cả các sự vật, hiện tượng, bất kể tên gọi. Tên gọi chỉ thiên về sự phân loại và sắp xếp đồ vật hàng loạt như trong siêu thị để đỡ tốn thời gian tìm. Trong khi, nghệ thuật đòi hỏi sự đầu tư tìm kiếm. Khi có thời gian, xin hầu bạn đọc một số phân tích về tính thơ trong tác phẩm (thơ hoặc tranh hoặc nhạc), khung cảnh thiên nhiên (tức tác phẩm của tạo hóa) hay tính thơ trong một con người cụ thể (người đó biến mình thành một tác phẩm đẹp).