Trên giá sách của tôi đang có cuốn "The selected poetry of Yehuda Amichai" (Thơ chọn của Yehuda Amichai) do Chana Bloch và Stephen Mitchell dịch từ tiếng Hebrew (Hy-bá) được một người bạn cho mượn. Cuốn sách mượn đã ở nhà tôi gần 2 năm. Đã nhiều lần tôi muốn viết bài giới thiệu Yehuda Amichai nhưng luôn tìm cớ trì hoãn. Một là do tôi lười, hai là do tôi mới đọc rất ít thơ của ông, ba là do tôi muốn tự dịch một số tác phẩm thơ của ông vì chưa thích thú các bản dịch khác nhưng tiếng Anh của tôi lại rất kém. Nhưng khi vượt qua được rào cản đầu tiên là sự lười biếng, nghĩ đi nghĩ lại, để giới thiệu một tác giả như Yehuda Amichai, chỉ một hay một vài bài thơ của ông cũng đủ nói lên rất nhiều điều. Thêm nữa, dù không biết tiếng Hebrew, tôi có cảm giác như các bản dịch của Chana Bloch và Stephen Mitchell truyền tải nguyên bản rất tốt. Bởi, một phần nội lực ngôn ngữ thơ của Yehuda Amichai nằm trong chính sự giản dị của từ ngữ. Điều tôi cảm thấy không chạm được đến trong thơ của Yehuda Amichai, ngoài những văn hóa mà mình chưa hiểu biết, là nhạc tính của tiếng Hebrew. Chính vì vậy, khi dịch tiếp một bản dịch, cái khó có thể không bịa và áp đặt là nhạc tính và ngôi thứ trong xưng hô. ... Tổng hợp những cuộc xung đột giữa lí do nấn ná và những lí do để không thể nấn ná nữa thì ngày hôm nay, phe thứ 2 (không thể nấn ná nữa) đã chiến thắng. Xung đột này có lẽ quá dễ chịu so với những xung đột trong các cuộc chiến mà Yehuda Amichai đã trải qua và hứng chịu. Để rồi, ông vừa khao khát vừa đòi hỏi: Let it come like wildflowers, suddenly, because the field must have it: wildpeace. ("Wild peace", trích) Dịch: Hãy để nó đến như hoa dại thình lình, bởi vì cánh đồng phải có nó: hòa bình hoang dại Yehuda Amichai cũng có những câu thơ tuyệt đẹp về đàn bà. Theo tôi, có lẽ câu thơ đẹp nhất trong số đó là: You helped me to live for a couple of months without needing religion or a point of view ("Gifts of Love", trích) Dịch: Em giúp anh sống trong vài tháng mà không cần tín ngưỡng không cần quan điểm Giữa những cuộc chiến, những phe phái bên ngoài và bên trong một người đàn ông, bỗng tín ngưỡng và quan điểm bị xóa nhòa thì hẳn đó là một điều kỳ diệu, một phép lạ. Cao hơn tín ngưỡng, cao hơn quan điểm, đó là những điều người đàn bà trong bài thơ có thể tạo ra. Phá bỏ được thói quen luôn cần "tín ngưỡng" và "quan điểm" của người đàn ông dù chỉ "trong vài tháng" thì cũng là một kỷ lục. Thực sự là một kỷ lục. Yehuda Amichai đã đóng góp cho kho tàng của cuộc sống rất nhiều góc nhìn mới đầy hình ảnh và xúc động về tình yêu, hòa bình. Và rất nhiều điều khác nữa độc giả có thể tìm thấy trực tiếp trong thi phẩm của ông. Google từ khóa "Amichai Yehuda" từ những trang viết bằng tiếng Việt thì chỉ ra 3 kết quả, trong khi, chọn tìm khắp các ngôn ngữ thì số kết quả là 91, 200. Một sự chênh lệch đáng để tăng cường mạng lưới giới thiệu tác giả tuyệt vời này với người đọc và viết tiếng Việt. 2 trong 3 kết quả tiếng Việt tìm được đến từ trang tienve.org. Bạn đọc có thể tham khảo lời giới thiệu và các bản dịch thơ Amichai Yehuda của tác giả Diễm Châu tại trang này: http://www.tienve.org/home/authors/viewAuthors.do?action=show&authorId=353 Xem giới thiệu trên Từ điển bách khoa toàn thư Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Yehuda_Amichai Và đọc một số bản tiếng Anh thơ Yehuda Amichai tại đây: http://www.poemhunter.com/yehuda-amichai/poems/ Xin gửi đến bạn đọc một bài dịch thơ Yehuda Amichai (dịch gián tiếp theo bản dịch tiếng Anh “Six Poems for Tamar” của Stephen Mitchell). Sáu bài thơ cho Tamar 1 Mưa đang rì rầm nói, giờ em ngủ được rồi. Cạnh giường anh, những cánh báo kêu sột soạt. Chẳng có những thiên thần nào khác. Anh sẽ dậy sớm và hối lộ ngày đang tới để nó bao dung với chúng ta. 2 Em có điệu cười của những trái nho: nhiều tiếng cười lanh lảnh xanh. Cơ thể em đầy nhóc thằn lằn. Và chúng nó đều yêu mặt trời. Hoa mọc trên đồng, cỏ mọc má anh, mọi thứ đều có thể. 3 Em luôn luôn nằm trên mắt anh. Mỗi ngày trong cuộc đời chung của chúng ta Người truyền đạo xóa một dòng trong sách. Chúng ta là chứng cứ giải thoát trong một phiên tòa tồi tệ Rồi chúng ta sẽ tha bổng mọi điều! 4 Như vị máu loang trong vòm miệng thình lình – mùa xuân ngay ở trên ta. Thế giới đêm nay thao thức. Nằm ngửa, với những con mắt mở. Trăng lưỡi liềm tiếp tuyến má em, và ngực em tiếp tuyến má anh. 5 Tim em chơi trò đuổi máu trong huyết quản. Mắt em còn ấm, như những chiếc giường thời gian vừa ngủ trong. Cặp đùi em là hai ngày hôm qua ngọt ngào, Anh đang đến với em. Một trăm năm mươi bài thánh thi, tất cả gầm lên: halleluyah *. 6 Đôi mắt anh muốn chảy vào nhau như hai cái hồ hàng xóm. Để kể với nhau mọi điều chúng thấy. Máu của anh có rất nhiều họ hàng. Họ không bao giờ thăm hỏi. Nhưng khi họ qua đời, máu của anh sẽ là người thừa kế. === Chú thích: *: Lời ngợi ca Chúa (một dạng như Nam mô a di đà Phật?) nguyễn thế hoàng linh ==== Tham khảo: Một số thông tin về tác giả Yehuda Amichai (bài thơ dịch và phần thông tin này có thể cho vào những khung vuông nhỏ trong bài viết): Ảnh: http://www.ithl.org.il/amichai/images/pic21.jpg Yehuda Amichai sinh năm 1924 tại Würzburg - Đức, di cư đến Palestine năm 1935, chuyển đến Jerusalem năm 1936, từng tham dự cuộc chiến giành độc lập của Israel năm 1948 và một số cuộc chiến khác. Chủ trương của ông là hòa bình và hòa hợp tôn giáo. Thơ của ông được dịch ra trên 40 thứ tiếng. Ông còn viết tiểu thuyết, truyện ngắn và kịch bản. Ông được trao tặng nhiều giải thưởng, tiêu biểu là “Israel Prize”. Yehuda Amichai được rất nhiều người coi là nhà thơ lớn nhất Israel. Jonathan Wilson trên tờ The New York Times cho rằng Yehuda Amichai xứng đáng nhận giải Nobel. Yehuda Amichai mất năm 2000. (Bản tiếng Anh này, theo khuôn khổ bài báo, tùy anh quyết định cho vào hay không). Six Poems for Tamar Yehuda Amichai, translated from Hebrew by Stephen Mitchell. 1 The rain is speaking quietly, you can sleep now. Near my bed, the rustle of newspaper wings. There are no other angels. I'll wake up early and bribe the coming day to be kind to us. 2 You had a laughter of grapes: many round green laughs. Your body is full of lizards. All of them love the sun. Flowers grew in the field, grass grew on my cheeks, everything was possible. 3 You're always lying on my eyes. Every day of our life together Ecclesiastes cancels a line of his book. We are the saving evidence in the terrible trial. We'll acquit them all! 4 Like the taste of blood in the mouth, spring was upon us -- suddenly. The world is awake tonight. It is lying on its back, with its eyes open. The crescent moon fits the line of your cheek, your breast fits the line of my cheek. 5 Your heart plays blood-catch inside your veins. Your eyes are still warm, like beds time has slept in. Your thighs are two sweet yesterdays. I'm coming to you. All hundred and fifty psalms roar halleluyah. 6 My eyes want to flow into each other like two neighboring lakes. To tell each other everything they've seen. My blood has many relatives. They never visit. But when they die, my blood will inherit.